Arabia Saudite ka ndërmarrë sulme të shumta të padeklaruara publikisht kundër Iranit, në kundërpërgjigje ndaj sulmeve që Teherani kishte kryer ndaj territorit saudit gjatë përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme. Lajmi bëhet i ditur nga dy zyrtarë perëndimorë dhe dy zyrtarë iranianë të informuar mbi zhvillimet, raporton Reuters.
Sipas burimeve, sulmet saudite janë kryer nga Forcat Ajrore Saudite në fund të muajit mars dhe përbëjnë herën e parë që mbretëria saudite ka ndërmarrë drejtpërdrejt veprime ushtarake në territorin iranian. Objektivat konkrete të goditura nuk janë bërë publike.
Konflikti rajonal u përshkallëzua pas sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Që prej atëherë, Irani ka sulmuar të gjashtë shtetet e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit me raketa dhe dronë, duke goditur baza ushtarake amerikane, aeroporte, infrastrukturë energjetike dhe duke mbyllur Ngushticën e Hormuzit, çka ka ndikuar në tregtinë globale.
Sipas raportimeve, edhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë kryer sulme ushtarake ndaj Iranit, duke treguar se vendet e Gjirit kanë nisur t’i përgjigjen ushtarakisht Teheranit pas sulmeve të përsëritura.
Megjithatë, qasja saudite ka qenë më e kujdesshme krahasuar me Emiratet. Arabia Saudite ka tentuar të shmangë përshkallëzimin e mëtejshëm të konfliktit dhe ka mbajtur kontakte të vazhdueshme diplomatike me Iranin.
Burimet perëndimore dhe iraniane thonë se pas sulmeve saudite, Riadi i bëri të qartë Teheranit se do të kishte kundërpërgjigje të tjera nëse tensionet vazhdonin. Kjo u pasua nga negociata intensive diplomatike që çuan në një marrëveshje joformale për uljen e tensioneve.
Sipas Ali Vaez nga organizata ndërkombëtare “International Crisis Group”, ky zhvillim tregon se të dyja palët kanë kuptuar se një përshkallëzim i pakontrolluar do të sillte kosto të papranueshme për rajonin.
Marrëveshja informale për de-përshkallëzim hyri në fuqi pak ditë para armëpushimit mes Uashingtonit dhe Teheranit më 7 prill.
Arabia Saudite dhe Irani, dy fuqitë kryesore sunite dhe shiite në Lindjen e Mesme, kanë qenë prej dekadash në rivalitet të fortë rajonal, duke mbështetur palë të kundërta në konflikte të ndryshme. Marrëdhëniet mes tyre nisën të normalizoheshin pas marrëveshjes së ndërmjetësuar nga Kina në vitin 2023.
Në një artikull të publikuar fundjavën e kaluar në median saudite “Arab News”, ish-shefi i inteligjencës saudite, princi Turki al-Faisal, deklaroi se udhëheqja saudite kishte zgjedhur të “durojë dhimbjet e shkaktuara nga një fqinj për të mbrojtur jetët dhe pronat e qytetarëve të saj”.
Tensionet u rritën ndjeshëm në mars, kur Arabia Saudite paralajmëroi se rezervonte të drejtën për të ndërmarrë veprime ushtarake nëse do ta konsideronte të nevojshme. Pak ditë më vonë, Riadi dëboi atasheun ushtarak iranian dhe katër diplomatë të tjerë.
Sipas të dhënave të Reuters, numri i sulmeve me dronë dhe raketa ndaj Arabisë Saudite ra ndjeshëm pas kontakteve diplomatike mes dy vendeve. Nga mbi 105 sulme gjatë javës së fundit të marsit, ato ranë në rreth 25 gjatë javës së parë të prillit.
Megjithatë, tensionet mbetën të larta edhe pas armëpushimit më të gjerë, pasi Arabia Saudite raportoi dhjetëra raketa dhe dronë të lëshuar ndaj mbretërisë më 7 dhe 8 prill. Kjo situatë bëri që Riadi të shqyrtonte mundësinë e hakmarrjes së re ndaj Iranit dhe Irakut, ndërsa Pakistani dërgoi avionë luftarakë për të garantuar sigurinë e mbretërisë dhe bëri thirrje për vetëpërmbajtje.