Italia ka hapur rrugën për rikthimin e energjisë bërthamore, gati 40 vjet pasi hoqi dorë nga përdorimi i saj. Senati italian miratoi përfundimisht më 23 shtator ligjin që i hap rrugë rikthimit të energjisë atomike, me 81 vota pro, 51 kundër dhe 7 abstenime.
Ligji i delegimit për energjinë bërthamore të qëndrueshme ishte miratuar më herët nga Dhoma e Deputetëve, më 4 qershor. Senati e miratoi tekstin pa ndryshime, duke përmbyllur kështu procesin parlamentar.
Në mbështetje të ligjit votuan partitë qeverisëse Vëllezërit e Italisë, Liga dhe Forza Italia, të cilave iu bashkua edhe partia centriste Action. Kundër votuan Partia Demokratike, Lëvizja Pesë Yjet dhe Aleanca e të Gjelbërve dhe së Majtës, ndërsa Italia Viva abstenoi.
Kryeministrja Giorgia Meloni e cilësoi miratimin e ligjit një zgjedhje të guximshme dhe të arsyeshme. Sipas saj, energjia bërthamore do të ndihmojë në rritjen e sigurisë energjetike të vendit, uljen e varësisë nga furnizuesit e huaj dhe kufizimin e ekspozimit ndaj krizave ndërkombëtare.
Ministri i Mjedisit dhe Sigurisë Energjetike, Gilberto Pichetto Fratin, i cili sponsorizoi projektligjin, e cilësoi ditën e miratimit si historike për Italinë. Ai tha se dekretet zbatuese pritet të hartohen deri në fund të vitit.
Ligji nuk autorizon ndërtimin e ndonjë reaktori konkret. Ai i jep qeverisë 12 muaj kohë për të nxjerrë dekretet që do të përcaktojnë rregullat për licencimin, sigurinë, menaxhimin e karburantit të përdorur dhe mbetjeve radioaktive, si dhe për përzgjedhjen e lokacioneve ku mund të ndërtohen impiantet. Për korrigjimet e mëvonshme parashikohen edhe 24 muaj të tjerë.
Kuadri i ri bazohet në parimin e neutralitetit teknologjik dhe përfshin reaktorët e vegjël modularë (SMR), mikroreaktorët, si dhe teknologjitë e fuzionit bërthamor. Pichetto Fratin ka deklaruar se reaktori i parë mund të vihet në funksion në vitin 2033 ose 2034.
Plani Kombëtar i Energjisë dhe Klimës i Italisë parashikon një kapacitet bërthamor prej 8 deri në 16 gigavatësh deri në vitin 2050. Kjo do të mund të mbulonte rreth 11 deri në 22 për qind të kërkesës për energji elektrike në vend.
Italia kishte katër reaktorë bërthamorë përpara se qytetarët të votonin kundër energjisë bërthamore në referendumin e vitit 1987, të zhvilluar pas katastrofës së Çernobilit. Një referendum i dytë, në vitin 2011, pas aksidentit bërthamor në Fukushima të Japonisë, pengoi një përpjekje të mëparshme për rikthimin e energjisë atomike.
Që prej atëherë, Italia është mbështetur ndjeshëm te importet e energjisë, përfshirë edhe energjinë elektrike të prodhuar nga centralet bërthamore në vendet fqinje. Qeveria e Melonit ka përmendur goditjet energjetike të shkaktuara nga lufta në Ukrainë dhe konflikti që përfshin Iranin si ndër arsyet për rikthimin e energjisë bërthamore në axhendën kombëtare.
Edhe opinioni publik duket se ka ndryshuar. Një sondazh i zhvilluar në qershor nga kompania kërkimore Only Numbers, sipas Associated Press, tregoi se rreth 55 për qind e italianëve mbështesin ndërtimin e centraleve bërthamore të gjeneratës së re.
Megjithatë, kritikët mbeten skeptikë. Michele Governatori, këshilltar i lartë në organizatën për politikat klimatike ECCO, tha se kuadri i ri ligjor mund të nxjerrë në pah interesin e kufizuar të investitorëve privatë për teknologjitë që ende nuk janë konkurruese ose plotësisht të gatshme për përdorim.
Sipas vlerësimeve të industrisë, kostoja e një reaktori të vogël modular me kapacitet 300 megavat mund të variojë nga 3 deri në 6 miliardë euro. Ndërkohë, Italia ende nuk ka një depo kombëtare të përhershme për mbetjet radioaktive të krijuara nga programi i saj i mëparshëm bërthamor.
Vendimi i Parlamentit italian vjen në një kohë kur Franca, Polonia dhe shtete të tjera anëtare të Bashkimit Evropian po investojnë në projekte të reja të energjisë bërthamore.