Bashkimi Evropian ka vendosur të zgjasë deri më 4 mars 2028 skemën e mbrojtjes së përkohshme për qytetarët ukrainas që janë larguar nga lufta, por rregullat e reja nuk do të vlejnë për personat që nuk kanë përmbushur detyrimet e tyre ushtarake në Ukrainë.
Vendimi u miratua nga shtetet anëtare më 15 korrik, duke e zgjatur me një vit mekanizmin që u lejon ukrainasve të jetojnë dhe të punojnë në vendet e BE-së. Ky hap vjen pas propozimit të paraqitur nga Komisioni Evropian më 26 qershor.
Këshilli i Bashkimit Evropian deklaroi se zgjatja e skemës u ofron siguri dhe parashikueshmëri personave që kanë ikur nga agresioni rus, duke ritheksuar se BE-ja do të vazhdojë të mbështesë Ukrainën për aq kohë sa të jetë e nevojshme.
Risia kryesore e vendimit është kufizimi për burrat që nuk kanë përmbushur detyrimet e mobilizimit ushtarak. Sipas marrëveshjes, mbrojtja e përkohshme do t’u jepet vetëm aplikantëve të rinj që respektojnë detyrimet e tyre ushtarake në Ukrainë, duke marrë parasysh nevojat në rritje të vendit për mbrojtje.
Ky kufizim nuk prek ukrainasit që tashmë gëzojnë statusin e mbrojtjes së përkohshme në BE. Ata do ta ruajnë këtë status, pavarësisht moshës.
Në praktikë, aplikantët e rinj do të duhet të dëshmojnë se janë larguar ligjërisht nga Ukraina. Kjo mund të provohet përmes një pasaporte me vulë daljeje të lëshuar nga autoritetet ukrainase ose me dokumente fizike apo elektronike që vërtetojnë përjashtimin ose përmbushjen e detyrimeve të shërbimit ushtarak.
Komisioneri Evropian për Punët e Brendshme dhe Migracionin, Magnus Brunner, kishte deklaruar gjatë prezantimit të propozimit se kjo masë ishte kërkuar nga vetë autoritetet ukrainase.
Qeveria në Kiev ka kërkuar prej kohësh që vendet evropiane të mos u ofrojnë mbrojtje burrave që shmangin mobilizimin, duke argumentuar se Ukraina ka nevojë për më shumë personel ushtarak, ndërsa lufta me Rusinë ka hyrë në vitin e pestë.
Që nga marsi i vitit 2022, më shumë se katër milionë ukrainas kanë përfituar nga skema e mbrojtjes së përkohshme në Bashkimin Evropian. Sipas të dhënave të marsit 2026, rreth 4.33 milionë persona vazhdonin të kishin këtë status, me Gjermaninë që strehon numrin më të madh të refugjatëve, e ndjekur nga Polonia dhe Çekia.
Vendimi pritet të miratohet zyrtarisht nga ministrat e vendeve anëtare në javët në vijim dhe më pas të publikohet në Gazetën Zyrtare të Bashkimit Evropian.
Ndërkohë, Danimarka, e cila nuk është pjesë e kësaj skeme për shkak të përjashtimit të saj nga politikat e përbashkëta të migracionit të BE-së, zbaton rregulla edhe më të rrepta. Ajo u jep leje qëndrimi burrave ukrainas nga 23 deri në 60 vjeç vetëm nëse provojnë se janë të përjashtuar nga shërbimi ushtarak.