Kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, deklaroi se Italia është e gatshme të pezullojë përkohësisht zbatimin e marrëveshjes Schengen me Spanjën, pasi mijëra migrantë kaluan nga Maroku në enklavën spanjolle të Ceutës më 30 korrik.
Meloni bëri të ditur se ka mbledhur institucionet përgjegjëse dhe është e gatshme të ndërmarrë masa “për të mbrojtur kufijtë tanë dhe për të garantuar sigurinë e qytetarëve”. Ajo tha se ka zhvilluar bisedime me ministrin e Brendshëm, Matteo Piantedosi, duke theksuar se emigracioni i paligjshëm dhe i pakontrolluar përbën kërcënim për sigurinë e kufijve evropianë.
Ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, ishte i pari që hodhi idenë e pezullimit të Schengenit me Spanjën. Ai e lidhi fluksin e migrantëve me programin e jashtëzakonshëm të qeverisë spanjolle për legalizimin e emigrantëve pa dokumente, duke e cilësuar këtë masë si “thellësisht të gabuar” dhe duke argumentuar se ajo nxit trafikimin e qenieve njerëzore.
Dekreti, i miratuar në muajin prill, u jep emigrantëve pa dokumente një leje njëvjeçare qëndrimi dhe pune, e rinovueshme, por jo shtetësi spanjolle. Sipas autoriteteve, nga kjo skemë pritet të përfitojnë rreth 500 mijë persona.
Edhe zëvendëskryeministri Matteo Salvini mbështeti pezullimin e Schengenit, duke deklaruar se mbrojtja e kufijve të Italisë është një detyrim. Në dhjetor të vitit 2025 ai u shpall përfundimisht i pafajshëm në procesin gjyqësor lidhur me refuzimin për të lejuar ankorimin e anijes së shpëtimit Open Arms në vitin 2019.
Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm i Spanjës, José Manuel Albares, thirri ambasadorin italian në Madrid, Giuseppe Buccino Grimaldi, për të kërkuar sqarime. Albares deklaroi se qëndrimi i Italisë nuk i përshtatet një vendi partner dhe mik, nga i cili Spanja pret solidaritet evropian dhe jo retorikë politike.
Sipas tij, rritja e hyrjeve të migrantëve lidhet me një vendim të Gjykatës Supreme të Spanjës, të datës 8 korrik, i cili ndalon kthimin e menjëhershëm të migrantëve të kapur në det pranë Ceutës dhe Melillës, dhe nuk ka asnjë lidhje me programin e legalizimit.
Qeveria e Ceutës njoftoi se gjatë dhjetë ditëve të fundit kanë hyrë në enklavë nga 1.500 deri në 2.000 persona, ndërsa vetëm më 30 korrik qindra migrantë të tjerë mbërritën pranë digës së El Tarajalit. Të paktën nëntë persona humbën jetën gjatë përpjekjes për të kaluar kufirin.
Qeveria spanjolle hodhi poshtë kërkesat lokale për shpalljen e gjendjes së emergjencës kombëtare, por vendosi të angazhojë Forcat e Armatosura për të mbështetur Gardën Civile në menaxhimin e situatës.
Kryeministri Pedro Sánchez deklaroi se qeveria e tij do të bashkëpunojë me autoritetet marokene për të “rikthyer normalitetin sa më shpejt të jetë e mundur”. Të dyja vendet ranë dakord të përshpejtojnë kthimin e migrantëve, megjithëse nuk u publikuan afate apo shifra konkrete.
Komisioneri Evropian për Çështjet e Brendshme dhe Migracionin, Magnus Brunner, i ofroi Spanjës mbështetje operative përmes agjencisë Frontex, duke theksuar se mbrojtja e kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian është “një pjesë thelbësore e përpjekjeve tona për të luftuar migracionin e paligjshëm”.
Kodi Kufitar Schengen u lejon shteteve anëtare të rivendosin përkohësisht kontrollet në kufijtë e brendshëm kur ekziston një kërcënim serioz për rendin publik ose sigurinë e brendshme. Italia tashmë zbaton kontrolle të tilla në kufirin me Slloveninë.
Në qershor, Komisioni Evropian u bëri thirrje nëntë vendeve të zonës Schengen, përfshirë Italinë, që të heqin gradualisht kontrollet e brendshme kufitare.