Rritja e çmimeve të naftës si pasojë e konfliktit në Lindjen e Mesme po shton presionin mbi linjat ajrore europiane, duke rritur rrezikun e ristrukturimeve, blerjeve dhe falimentimeve të kompanive më të dobëta financiarisht.
Investitorët dhe drejtuesit e industrisë së aviacionit po shohin shenja gjithnjë e më të qarta se linjat ajrore europiane me bilance më të brishta mund të përballen me një valë konsolidimi.
Kompania britanike me kosto të ulët EasyJet është pranë një marrëveshjeje për t’u blerë nga një konsorcium i udhëhequr nga investitorë amerikanë, çka do ta nxirrte kompaninë nga bursa me një vlerësim dukshëm më të ulët se kulmi i saj para pandemisë. Ndërkohë, airBaltic po kërkon financim afatshkurtër për të shmangur mospërmbushjen e detyrimeve financiare, ndërsa kompania norvegjeze Norse Atlantic ka nisur një rishikim të strategjisë së saj.
Edhe pse pjesa më e madhe e industrisë përmirësoi gjendjen financiare pas pandemisë COVID-19, rritja e kostos së karburantit ka goditur çmimet e aksioneve dhe ka ekspozuar dobësitë financiare të disa operatorëve, të cilët po shqyrtojnë ristrukturime, shitje apo edhe mbrojtje nga falimentimi.
“Po punojmë aktualisht me katër ose pesë linja ajrore shumë të mëdha në Europë për procese ristrukturimi”, deklaroi për Reuters Barema Bocoum, drejtues për rajonin EMEA në kompaninë këshilluese financiare Interpath.
Muajin e kaluar, industria globale e aviacionit pothuajse përgjysmoi parashikimin për fitimet në vitin 2026, duke fajësuar konfliktin në Lindjen e Mesme, i cili ka rritur kostot e karburantit, ka ndërprerë korridore të rëndësishme ajrore dhe ka nxjerrë në pah brishtësinë e një sektori që operon me marzhe të ulëta fitimi.
Sipas bankierëve, investitorëve dhe analistëve, lufta me Iranin, e cila këtë vit shkaktoi një rritje të ndjeshme të çmimeve të karburantit, ka përkeqësuar presionet mbi kostot që vazhdojnë që nga pandemia.
“Ndjesia është sikur cikli pozitiv përfundoi pothuajse para se të niste”, tha analisti britanik i aviacionit Rob Morris.
Linjat ajrore po tregohen më të kujdesshme
Mjedisi më i vështirë ekonomik ka bërë që kompanitë ajrore të ngadalësojnë planet për zgjerim. Prodhuesi europian i avionëve Airbus uli këtë muaj parashikimin 20-vjeçar për kërkesën globale për avionë pasagjerësh, duke argumentuar se luftërat dhe tensionet tregtare kanë ngadalësuar rimëkëmbjen e fortë pas pandemisë.
“Kompanitë ajrore po ruajnë ritme shumë modeste rritjeje në SHBA, Europë dhe Azinë Juglindore. Me përjashtim të disa rasteve, si Turkish Airlines, shumica po tregohen shumë të kujdesshme në shtimin e kapaciteteve”, tha këshilltari i aviacionit Bertrand Grabowski.
Kostot e larta të karburantit, të cilat në periudha çmimesh të larta mund të përbëjnë më shumë se një të tretën e shpenzimeve të një kompanie ajrore, kanë ngritur shqetësime serioze për shëndetin financiar të sektorit.
Megjithëse çmimet e karburantit janë stabilizuar javët e fundit, paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme ka shtuar dyshimet nëse linjat ajrore më të dobëta do të arrijnë të gjenerojnë mjaftueshëm para gjatë sezonit të verës për të mbijetuar deri në dimër.
“Kompanitë më të vogla janë ato që janë më të rrezikuara”, tha analisti londinez James Halstead, duke shtuar se humbja e trafikut gjatë sezonit veror mund të jetë fatale për disa operatorë.
Sipas tij, kompanitë mund ta kalojnë verën, por sfidat më të mëdha do të shfaqen në fillim të vitit të ardhshëm.
“Zakonisht kompanive ajrore u mbarojnë paratë në muajin shkurt”, theksoi ai.