Votuesit amerikanë do të japin verdiktin e tyre për dy vitet e para të mandatit të dytë të Presidentit Donald Trump në zgjedhjet e mesmandatit që zhvillohen të martën. Sondazhet dhe analizat e pavarura parashikojnë se demokratët kanë mundësi të marrin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve nga republikanët, ndërsa gara për Senatin mbetet e hapur.
Beteja për kontrollin e Senatit po zhvillohet në afro 10 shtete, ku kandidatët përballen në gara veçanërisht të ngushta. Shumica e këtyre shteteve konsiderohen tradicionalisht bastione republikane.
Historikisht, republikanët e Trump nuk favorizohen nga rezultatet e zgjedhjeve të mesmandatit. Që nga Lufta e Dytë Botërore, partia e presidentit në detyrë ka humbur terren në Kongres në të gjitha zgjedhjet e mesmandatit, me vetëm dy përjashtime.
Miratimi publik për Trump ka zbritur pranë niveleve më të ulëta të regjistruara gjatë presidencës së tij, i ndikuar nga pakënaqësia e thellë e votuesve për luftën me Iranin dhe rritjen e çmimeve të karburanteve që pasoi.
Nuk ka shumë dyshime se zgjedhjet e këtij viti janë përqendruar te figura e Trump, i cili prej afro një dekade mbetet protagonisti kryesor i politikës amerikane. Vetë presidenti u ka kërkuar vazhdimisht mbështetësve të tij të votojnë sikur emri i tij të ishte në fletën e votimit, një mesazh që drejtuesit demokratë e kanë përvetësuar gjithashtu në fushatën e tyre.
Që prej fillimit të tetorit, Trump ka zhvilluar më shumë se dy duzina mitingjesh elektorale, kryesisht në shtetet ku fitoi me diferencë të thellë në vitin 2024. Kjo tregon se republikanët po zhvillojnë një fushatë kryesisht në mbrojtje të pozicioneve të tyre.
Të udhëhequr nga Trump, republikanët i kanë cilësuar kandidatët demokratë si radikalë, antiamerikanë dhe madje komunistë.
“Partia Demokratike ka kandiduar grupin më ekstrem dhe më të rrezikshëm të kandidatëve në historinë e Amerikës”, deklaroi Trump të hënën gjatë një fjalimi në Uashington.
Megjithatë, sondazhet tregojnë se shqetësimi kryesor i votuesve lidhet me koston e jetesës, ndërsa shumica e të pakënaqurve kritikojnë mënyrën se si Trump po e trajton këtë çështje. Politika e gjerë tarifore e administratës dhe vendimi për të sulmuar Iranin në shkurt kanë ndikuar në rritjen e kostove brenda vendit.
Ndërkohë, kandidatët republikanë e kanë pasur të vështirë të distancohen nga një president që kërkon besnikëri të pakushtëzuar dhe rrallëherë pranon gabimet.
Në këto zgjedhje do të votohen të 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve, si dhe 35 nga 100 vendet e Senatit, megjithëse shumica e garave nuk konsiderohen konkurruese.
Demokratëve u duhet të fitojnë të paktën tri vende në Dhomën e Përfaqësuesve dhe katër vende në Senat për të siguruar shumicën në të dyja dhomat e Kongresit.
Nëse marrin kontrollin e njërës prej dhomave, demokratët mund të nisin hetime për atë që e cilësojnë si përfitim personal të zyrtarëve të administratës Trump dhe të kërkojnë lëshime politike në këmbim të miratimit të legjislacionit.
Një Senat i kontrolluar nga demokratët do të kishte gjithashtu kompetencën të bllokonte emërimet e Trump, përfshirë kandidatët për Gjykatën e Lartë të SHBA-së, në rast se krijohen vende vakante.
Megjithatë, pavarësisht se demokratët kanë arritur t’i vendosin republikanët në pozita mbrojtëse edhe në disa prej bastioneve të tyre, hapësira e tyre për gabime mbetet e kufizuar.
Partia duhet të mbrojë të gjitha vendet që aktualisht zotëron, përfshirë një garë të ngushtë në Michigan, ndërsa synon të fitojë të paktën dy shtete që në vitin 2024 votuan për Trump me një diferencë prej më shumë se 10 pikësh përqindjeje.
Këto shtete janë Alaska, Iowa, Kansas, Nebraska, Ohio, Karolina e Jugut dhe Texas. Sondazhet tregojnë se demokratët kryesojnë me diferenca të ngushta ose janë pranë kandidatëve republikanë në secilin prej tyre.
Gara në Michigan tronditet nga një mbështetje e papritur mes kampeve politike
Gara për Senatin në Michigan, mes demokratit progresist Abdul El-Sayed, 42 vjeç, dhe republikanit, ish-përfaqësuesit në Kongres Mike Rogers, 63 vjeç, mori një zhvillim të papritur të dielën.
Demokratja Haley Stevens, e cila humbi ngushtësisht përballë El-Sayed në zgjedhjet paraprake të partisë, njoftoi mbështetjen e saj për republikanin Rogers, duke ndryshuar papritur qëndrim.
Përveç ndikimit që kjo garë mund të ketë në kontrollin e Senatit, ajo përbën edhe një test të rëndësishëm për të kuptuar nëse sulmet e republikanëve mbi identitetin fetar të kandidatëve do të rezultojnë efektive në një shtet të luhatshëm elektoral.
Nëse fiton, El-Sayed do të bëhej senatori i parë mysliman në historinë e SHBA-së. Ai ka kritikuar Izraelin dhe mbështet politika liberale, përfshirë sigurimin shëndetësor universal.
Një fitore e tij do të shihej gjithashtu si një shtysë për krahun e majtë të Partisë Demokratike përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2028.
Edhe gara në Alaska është përfshirë nga polemika. Gazeta The New York Times raportoi se fushata e kandidates demokrate Mary Peltola, 53 vjeç, kishte ndihmuar në rekrutimin e një kandidati të tretë, i cili kishte të njëjtin emër dhe mbiemër me rivalin e saj republikan, Dan Sullivan, 61 vjeç.
Peltola ka mohuar çdo përfshirje në këtë çështje. Departamenti i Drejtësisë i administratës Trump ka nisur një hetim penal lidhur me akuzat, si dhe ka ngritur një padi për të bllokuar certifikimin e rezultateve zgjedhore. Megjithatë, një gjykatës e rrëzoi këtë të fundit.
Në Texas, kandidati demokrat për Senat, James Talarico, 37 vjeç, ka rikthyer shpresat e demokratëve për të fituar një nga shtetet më të mëdha dhe tradicionalisht republikane të vendit, pas dekadash përpjekjesh të pasuksesshme.
Rivali i tij republikan, prokurori i përgjithshëm Ken Paxton, 63 vjeç, i cili është përfshirë në disa skandale, ka përfituar nga një investim nëntëshifror i miliarderit Elon Musk, njeriut më të pasur në botë, i cili ka shpenzuar qindra miliona dollarë për të mbështetur kandidatët republikanë.
Në Kansas, demokrati Adam Hamilton, 62 vjeç, pastor i një kishe të madhe ungjillore, kryeson ngushtësisht në sondazhe përballë senatorit republikan Roger Marshall, 66 vjeç.
Kansas votoi për Trump me një diferencë prej më shumë se 16 pikësh përqindjeje në vitin 2024 dhe nuk ka zgjedhur një senator demokrat prej gati një shekulli.
Ndërkohë, në Maine, senatorja republikane Susan Collins, 73 vjeç, po synon sërish të sfidojë prirjen tradicionalisht demokrate të shtetit të saj dhe të sigurojë një mandat të gjashtë.
Ajo përballet me demokratin Troy Jackson, 58 vjeç, ish-kryetar i Senatit të shtetit, i cili u bë kandidati zyrtar i partisë në mënyrë të papritur, pasi fermeri i gocave të detit Graham Platner u tërhoq nga gara mes akuzave për sjellje të papërshtatshme, të cilat ai i ka mohuar.
Gara të tjera konkurruese për Senatin po zhvillohen në Iowa, Nebraska, Ohio dhe Karolinën e Jugut, të gjitha në shtete ku aktualisht vendet përkatëse mbahen nga republikanët.
Departamenti i Drejtësisë i Trump ndërhyn në procesin zgjedhor
Sipas një analize të Reuters, bazuar në vlerësimet e organizatave kryesore që monitorojnë zgjedhjet, 47 gara për Dhomën e Përfaqësuesve konsiderohen konkurruese.
Nëse të gjitha garat e tjera zhvillohen sipas parashikimeve, demokratëve do t’u duhet të fitojnë vetëm 13 nga këto 46 gara për të siguruar shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve.
Beteja për kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve po zhvillohet kryesisht në zona elektorale të kontrolluara nga republikanët, përfshirë disa qarqe ku Trump fitoi me diferenca dyshifrore në vitin 2024.
Përpjekjet e republikanëve, të mbështetura nga Trump, për të rishikuar hartat elektorale në disa shtete me qëllim krijimin e zonave më të sigurta për partinë, duket se nuk kanë sjellë përfitimet që priste Shtëpia e Bardhë.
Demokratët kanë paralajmëruar se Trump, i cili prej kohësh pretendon pa prova se zgjedhjet në SHBA janë të manipuluara, mund të përpiqet të kundërshtojë rezultatet e së martës në rast se republikanët pësojnë humbje.
Përveç veprimeve të ndërmarra në Alaska, Departamenti i Drejtësisë i administratës Trump ka ngritur gjithashtu një padi në Kaliforni për të bllokuar fletëvotime që, sipas pretendimeve të tij, mund të jenë të pavlefshme.
Ky veprim përbën një shkëputje nga praktika e ndjekur prej dekadash, e cila synon të mbrojë proceset zgjedhore nga ndikimi politik.
Të hënën, Gjykata e Lartë e SHBA-së rrëzoi kërkesën e administratës për një urdhër emergjent në këtë çështje.
Përveç zgjedhjeve për Kongresin, të martën do të zhvillohen edhe 36 gara për postet e guvernatorëve, mijëra zgjedhje për legjislaturat shtetërore, si dhe referendume e iniciativa qytetare për çështje të ndryshme, nga taksimi i miliarderëve deri te të drejtat e abortit