Liderët evropianë kanë mësuar shpejt të punojnë me presidentin amerikan që kanë, jo me atë që do të dëshironin të kishin.
Dëshmia më e qartë e kësaj është reagimi entuziast ndaj njoftimit të presidentit Donald Trump se SHBA do të lejojë vendet evropiane të blejnë armë amerikane për t’i dërguar në Ukrainë, ndërsa NATO do të koordinojë shpërndarjen e tyre.
Liderët evropianë dhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, ish-kryeministri holandez Mark Rutte, e përshëndetën njoftimin si një shenjë të udhëheqjes së fuqishme amerikane, duke ndjekur rregullin e parë të marrëdhënieve me Trump-in: lavdëroje atë.
Megjithatë, vendimet kyçe ishin marrë më herët në Evropë. Përballë hezitimit të Trump-it për të ndihmuar Ukrainën dhe ofensivës së përshkallëzuar ruse gjatë verës, liderët evropianë – veçanërisht ata gjermanë – lëvizën shpejt për të gjetur një zgjidhje alternative. Ata e panë zhgënjimin e përsëritur të Trump-it ndaj presidentit rus Vladimir Putin si një dritare mundësie për të vepruar.
Gjermania është e angazhuar fuqimisht në këtë plan. Zyrtarë gjermanë konfirmojnë se iniciativa ka ardhur pikërisht nga Berlini, dhe kancelari Friedrich Merz është në kontakt të vazhdueshëm me Trump-in, duke i garantuar se Gjermania do të luajë një rol vendimtar në përpjekjet për të furnizuar Ukrainën me armë amerikane.
Merz deklaroi se ky veprim është në interes të vetë Evropës dhe do të ndihmojë Kievin të mbrohet nga bombardimet e vazhdueshme ruse. Ai theksoi se vetëm përmes kësaj qasjeje mund të rritet presioni ndaj Moskës për të pranuar negociatat për paqe, duke nënvizuar gjithashtu bashkëpunimin e ngushtë të aleatëve në fushën e sigurisë.
Evropa udhëheq, SHBA ndjek
Në të vërtetë, duket se janë evropianët ata që po e tërheqin Trump-in përpara. Edhe pse presidenti amerikan është gjithnjë e më i zhgënjyer nga mungesa e interesit të Putinit për paqe, ai ka nguruar të marrë masa konkrete për rritjen e ndihmës ushtarake ndaj Ukrainës. Pikërisht për këtë, Merz dhe Rutte kërkuan një rrugë alternative.
Ata kuptuan se do të ishte më e lehtë për Trump-in, i cili i sheh marrëdhëniet ndërkombëtare si transaksione financiare me përfitim – të pranonte ndihmën për Ukrainën nëse vendet evropiane i blinin vetë armët amerikane, duke i dhënë SHBA-së përfitim ekonomik pa e ekspozuar politikisht.
Kjo strategji i jep Trump-it një mbulesë politike: e lejon atë të mbështesë Ukrainën pa u shkëputur plotësisht nga krahu izolacionist i lëvizjes së tij MAGA. Siç tha një zyrtar i qeverisë gjermane, kjo qasje “i mundëson administratës amerikane të ushtrojë presion mbi Rusinë dhe të forcojë mbështetjen për Ukrainën, ndërkohë që qëndron një hap pas evropianëve.”
Ndasi në Evropë
Megjithatë, nuk janë të gjitha vendet evropiane që e mbështesin këtë qasje. Rutte përmendi vetëm katër vende nordike, si dhe Mbretërinë e Bashkuar dhe Holandën si pjesëmarrëse në planin për të blerë armë amerikane për Ukrainën. Franca nuk ishte në listë.
Parisi ka refuzuar të marrë pjesë në këtë nismë, duke u mbështetur te strategjia e vet për të zhvilluar industrinë mbrojtëse evropiane dhe për të inkurajuar blerjen e armëve nga prodhues lokalë. Për më tepër, qeveria franceze po përballet me vështirësi buxhetore, që e pengojnë të rrisë ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen.
Nga ana tjetër, Gjermania e konsideron blerjen e armëve amerikane si një nga të vetmet mënyra për të furnizuar shpejt Ukrainën, për shkak të kapaciteteve të kufizuara të prodhimit në Evropë. Edhe pse detajet për blerjet konkrete janë ende të pakta, Berlini po shtyn fort për marrëveshjen për sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore Patriot.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy e përshëndeti këtë zhvillim, duke theksuar se SHBA, Gjermania dhe Norvegjia janë tashmë duke bashkëpunuar për dërgimin e këtyre sistemeve dhe të armëve të tjera që do të mbrojnë civilët dhe do të përballojnë sulmet ruse.
Nga distancimi te përqafimi i partneritetit
Qasja e re përfaqëson një ndryshim të madh për kancelarin Merz. Në natën e fitores së tij në zgjedhje në shkurt, ai kishte premtuar se do të fuqizonte Evropën për të arritur pavarësinë nga SHBA. Por që nga ajo kohë, retorika e tij ka ndryshuar dukshëm.
Sot, Merz flet për besimin e tij në përkushtimin e Trump-it ndaj NATO-s dhe rëndësinë e marrëdhënieve transatlantike. Në thelb, ai ka përqafuar një formë pragmatike të realpolitikës gjermane duke kuptuar se Trump-i është më i menaxhueshëm me qasje bashkëpunuese sesa me përballje direkte./Politico.eu