Bashkimi Evropian ka deklaruar se glorifikimi i kriminelëve të luftës nuk ka vend në vendet që synojnë anëtarësimin në BE, ndërsa ish-komandanti i ushtrisë serbe të Bosnjës, Ratko Mladić, u varros të hënën në Beograd.
Në një deklaratë të publikuar teksa në kryeqytetin serb ishin mbledhur njerëz për t’i bërë nderimet e fundit, Shërbimi Evropian për Veprimin e Jashtëm (EEAS) theksoi se glorifikimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi bien ndesh me vlerat themelore evropiane.
Sipas EEAS, këto qëndrime “nuk kanë vend në BE apo në vendet kandidate për anëtarësim”.
Shërbimi diplomatik i BE-së nënvizoi se pajtimi dhe marrëdhëniet e mira fqinjësore në Ballkanin Perëndimor mbeten thelbësore për ndërtimin e një të ardhmeje të përbashkët. Luftërat e viteve ’90 në rajon u përshkruan si ndër momentet më të errëta të historisë së fundit të Evropës.
Mladić drejtoi ushtrinë e serbëve të Bosnjës gjatë luftës së viteve 1992-1995 në Bosnjë dhe Hercegovinë. Në vitin 2017, ai u dënua me burgim të përjetshëm nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY), për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte.
Dënimi i tij përfshinte përgjegjësinë për vrasjen e më shumë se 8,000 burrave dhe djemve boshnjakë në Srebrenicë, në korrik të vitit 1995, si dhe për rrethimin e Sarajevës, i cili zgjati për gati katër vjet.
Ratko Mladić vdiq më 27 gusht, në moshën 84-vjeçare, në njësinë e paraburgimit të Kombeve të Bashkuara në Hagë.
Trupi i tij u vendos të hënën në mëngjes në Kishën e Shën Lukës, në lagjen Vidikovac të Beogradit, ku mijëra persona u radhitën për t’i bërë homazhe. Patriarku serb Porfirije drejtoi ceremoninë mortore, përpara varrimit në varrezat e Topçiderit, pranë varrit të vajzës së Mladićit, Ana.
Organizatorët e ceremonisë njoftuan se një gardë nderi do ta shoqëronte arkivolin deri në varr, ndërsa më pas do të zhvillohej edhe një përshëndetje me të shtëna armësh.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujić, kishte deklaruar pas vdekjes së Mladićit se do të respektoheshin protokollet që zbatohen për një gjeneral.
Presidenti serb Aleksandar Vučić tha më vonë se organizimi i ceremonisë ishte çështje e familjes. Ai nuk mori pjesë në varrim, duke e justifikuar mungesën me vizitën shtetërore të homologut të tij nga Uzbekistani.
E pyetur në Bruksel nëse Komisioni Evropian do të ndërmerrte masa ndaj Serbisë, zëdhënësja kryesore e Komisionit, Paula Pinho, tha se qëndrimi i BE-së ishte i qartë, ndërsa çdo vendim i mëtejshëm mbetej për t’u parë.
Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, anuloi më 4 shtator një vizitë të planifikuar në Serbi, duke deklaruar se glorifikimi i krijuar rreth vdekjes së Mladićit ishte “i papajtueshëm me vlerat mbi të cilat ndërtohet rruga drejt BE-së”.
Vučić e cilësoi shpjegimin e saj si “budallallëk”.
Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian që prej vitit 2012, por negociatat e anëtarësimit kanë shënuar pak përparim, ndërsa Brukseli vazhdon t’i kërkojë Beogradit përmirësime në lirinë e medias, kushtet zgjedhore dhe sundimin e ligjit.
Ndërkohë, Vučić ka thirrur zgjedhje të parakohshme parlamentare për muajin tetor.