Një ish-këshilltar i lartë i Anthony Faucit ka pranuar në gjykatë se fshehu qëllimisht emaile qeveritare për të penguar hetimet mbi origjinën e pandemisë së COVID-19.
David Morens, 78 vjeç, i cili punoi nën drejtimin e Faucit në Institutin Kombëtar të Alergjive dhe Sëmundjeve Infektive (NIAID) nga viti 2006 deri në vitin 2022, u deklarua fajtor më 18 gusht në një gjykatë federale në Greenbelt, Maryland, për një akuzë për komplot për kryerjen e veprave penale dhe mashtrimin e Shteteve të Bashkuara.
Ai përballet me një dënim maksimal prej pesë vitesh burg dhe një gjobë deri në 250 mijë dollarë. Shpallja e dënimit është caktuar për 12 nëntor. Në prill, Morens ishte paditur fillimisht për pesë akuza.
Departamenti amerikan i Drejtësisë tha se skema kishte për qëllim shmangien e detyrimeve të parashikuara nga Ligji për Lirinë e Informacionit (FOIA) dhe Ligji Federal për Regjistrat, në lidhje me komunikimet mbi grantet për kërkimin e koronaviruseve.
Morens i tha gjykatës federale në Maryland se kishte përcjellë në një llogari personale në Gmail emailet që i konsideronte politikisht të ndjeshme, në mënyrë që të shmangte publikimin e mundshëm të tyre përmes ligjeve për të drejtën e informimit.
Prokurorët thanë se ai kishte diskutuar fshirjen nga llogaritë qeveritare të komunikimeve që mund të ushqenin debatin mbi origjinën e virusit.
Republikanët në Dhomën e Përfaqësuesve kishin hetuar komunikimet elektronike të Morensit gjatë shqyrtimit të origjinës së pandemisë, përpara ngritjes së aktakuzës, duke e akuzuar për fshehje të qëllimshme të dokumenteve.
Nënkomiteti i Përzgjedhur i Dhomës së Përfaqësuesve për Pandeminë e Koronavirusit i kishte dërguar një subpoena llogarisë së tij personale dhe në vitin 2024 publikoi rreth 30 mijë emaile.
Gjatë një seance të nënkomitetit më 22 maj 2024, Morens pranoi se shmangia e ligjeve për transparencën kishte qenë “e gabuar”, por mohoi se e dinte që emailet nga llogaria e tij qeveritare konsideroheshin dokumente federale.
Komunikimet me EcoHealth Alliance
Një pjesë e madhe e çështjes u përqendrua te komunikimet e Morensit me Peter Daszak, i cili në atë kohë drejtonte EcoHealth Alliance, organizatën që kishte marrë fonde amerikane të lidhura me kërkimet mbi koronaviruset e lakuriqëve të natës në Institutin e Virologjisë në Wuhan.
Dokumentet e marrëveshjes për pranimin e fajësisë nuk përmendin emrat e asnjërit prej tyre dhe as emrin e organizatës, duke iu referuar respektivisht si “Bashkëkomplotuesi 1” dhe “Kompania 1”. Megjithatë, përshkrimet përputhen me Daszakun dhe EcoHealth Alliance.
Granti në fjalë, i titulluar Understanding the Risk of Bat Coronavirus Emergence (“Kuptimi i rrezikut të shfaqjes së koronaviruseve të lakuriqëve”), u anulua nga Institutet Kombëtare të Shëndetit (NIH) pas akuzave se virusi kishte dalë nga instituti i Wuhanit.
Si pjesë e marrëveshjes për pranimin e fajësisë, Morens pranoi gjithashtu se kishte bashkëpunuar për të pranuar shpërblime të paligjshme nga i njëjti bashkëkomplotues.
Departamenti i Drejtësisë tha se këto përfshinin verëra të dërguara në shtëpinë e tij në Maryland për “lojërat e tij prapa skenave”, si dhe oferta për darka në restorante me yje Michelin në Paris, Nju Jork dhe Uashington.
Sipas prokurorëve, Morens më pas kishte identifikuar një veprim zyrtar që, sipas tij, mund të justifikonte dhuratën: shkrimin e një komenti në një revistë të njohur mjekësore, ku argumentohej se COVID-19 kishte origjinë natyrore.
Prokurorët nuk e kanë akuzuar vetë Faucin për ndonjë shkelje në këtë çështje.
Hetimet mbi origjinën e COVID-19
Pranimi i fajësisë nga Morens vjen në një kohë kur reagimi i autoriteteve ndaj pandemisë në fazat e para dhe hipoteza e rrjedhjes nga një laborator vazhdojnë të jenë objekt shqyrtimi.
Më 29 korrik, Shtëpia e Bardhë e identifikoi zyrtarisht një incident laboratorik në Wuhan si origjinën më të mundshme të COVID-19, duke akuzuar Faucin, Institutet Kombëtare të Shëndetit dhe Organizatën Botërore të Shëndetësisë se e kishin minimizuar këtë teori.
Në atë kohë u vu gjithashtu në dukje se Morens kishte shkruar në vitin 2022 se kishte “fshirë gjithçka me njerëzit e EcoHealth nga i gjithë Outlook-u im”. Nënkomiteti i posaçëm i Dhomës së Përfaqësuesve e konsideroi këtë veprim si shkatërrim të dokumenteve federale.
Morens e kishte përshkruar më parë sjelljen e tij si një përpjekje të gabuar për ta mbrojtur Faucin nga kërcënimet dhe për të kufizuar atë që ai e konsideronte dezinformim.
Fauci ka mohuar vazhdimisht se kishte dijeni për përpjekjet e këshilltarit të tij për të fshehur korrespondencën. Në qershor 2024, ai i tha nënkomitetit të Dhomës së Përfaqësuesve se nuk dinte asgjë për marrëdhëniet e Morensit me Daszakun, EcoHealth Alliance apo për emailet e tij.
Më 29 korrik, Fauci iu referua më shumë se 100 herë Amendamentit të Pestë të Kushtetutës amerikane, i cili mbron individët nga detyrimi për të dëshmuar kundër vetes, gjatë një seance të Komitetit të Senatit për Sigurinë Kombëtare dhe Çështjet Qeveritare.
Më 6 gusht, komiteti votoi sipas vijave partiake për ta shpallur Faucin në përbuzje të Kongresit.
Kryetari i komitetit, Rand Paul, ia referoi çështjen Departamentit të Drejtësisë, duke argumentuar se Fauci nuk mund të mbështetej te Amendamenti i Pestë pasi Joe Biden i kishte dhënë një falje paraprake në janar 2025.
Avokati i Faucit, David Schertler, e cilësoi votimin si “një spektakël të ulët politik”.
Morens pritet të dënohet nga një gjykatës federal i distriktit në Maryland.
Nga “teori konspirative” në një hipotezë të hetuar
Për vite me radhë, hipoteza se COVID-19 mund të kishte dalë nga një laborator u hodh poshtë gjerësisht nga zyrtarë të shëndetit publik, media kryesore dhe platformat e mediave sociale, duke u cilësuar si një teori konspirative pa baza.
Organizatat e verifikimit të fakteve i cilësuan diskutimet mbi një origjinë të mundshme laboratorike si dezinformim. Ndërkohë, kompani të mëdha teknologjike fshinë postime, pezulluan llogari dhe kufizuan shtrirjen e përmbajtjeve të publikuara nga shkencëtarë, gazetarë dhe përdorues të zakonshëm që ngrinin këtë mundësi.
Vetëm më vonë, vlerësime të agjencive të inteligjencës, hetime të Kongresit dhe komunikime të brendshme treguan se hipoteza ishte marrë seriozisht në mënyrë private nga disa prej të njëjtëve persona që publikisht e kishin kundërshtuar.
Më 2 gusht, Ashish Jha, i cili shërbeu si koordinator i Shtëpisë së Bardhë për reagimin ndaj COVID-19 nën presidentin amerikan Joe Biden nga prilli 2022, tha se origjina më e mundshme e pandemisë ishte një rrjedhje nga një laborator në Wuhan.
Në një intervistë për CNN, Jha tha se pikëpamja e tij kishte ndryshuar që nga momenti kur kishte hyrë në Shtëpinë e Bardhë, duke theksuar megjithatë se askush jashtë Kinës nuk mund të ishte i sigurt përfundimisht mbi origjinën e virusit.