Evropa është detyruar të fikë sasi të mëdha të energjisë elektrike të prodhuar nga dielli javët e fundit, pasi rrjetet e vjetruara energjetike nuk po arrijnë të përballojnë rritjen e prodhimit nga burimet e rinovueshme. Analistët paralajmërojnë se sasia e energjisë së humbur pritet të arrijë nivele rekord gjatë kësaj vere.
Rreth 40 teravat-orë energji diellore, e mjaftueshme për të furnizuar Londrën për një vit, pritet të hidhen poshtë në muajt e ardhshëm, një rritje prej 25 për qind krahasuar me vitin 2025.
Fenomeni njihet si “curtailment”, kur operatorët e rrjetit urdhërojnë ndalimin e prodhimit të energjisë sepse infrastruktura e transmetimit nuk mund ta transportojë energjinë aty ku nevojitet.
Gjatë dekadës së fundit, në Evropë janë instaluar qindra miliona panele diellore, nga Sicilia deri në Laplandë, duke e kthyer energjinë diellore nga një teknologji periferike në burimin kryesor të energjisë elektrike gjatë muajve të verës.
Megjithatë, zgjerimi i shpejtë i këtij sektori është përplasur me një sistem energjetik që nuk ka evoluar me të njëjtin ritëm. Rritja e kapaciteteve po ngadalësohet, fitimet financiare po bien dhe një sasi rekord energjie po shkon dëm për shkak të pamundësisë së rrjeteve për të përballuar fluksin.
Rekorde të reja prodhimi janë regjistruar tashmë këtë pranverë në Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar dhe Francë, ndërsa priten kulme të tjera me zgjatjen e orëve të ditës.
Sipas të dhënave të publikuara nga organizata Ember, Gjermania ndërpreu rreth 3.1 për qind të prodhimit total të energjisë diellore në vitin 2025, krahasuar me 1.9 për qind një vit më parë.
Gjermania, prodhuesja më e madhe e energjisë diellore në Bashkimin Evropian, humbi rreth 9.6 teravat-orë energji nga era dhe dielli gjatë vitit të kaluar, gati 4 për qind e prodhimit total nga këto dy burime.
Në nivel kontinental, kostot për menaxhimin e mbingarkesës së rrjetit në Evropë arritën afro 9 miliardë euro në vitin 2024, ndërsa 72 teravat-orë energji, kryesisht nga burime të rinovueshme, u ndërprenë për shkak të bllokimeve në rrjet. Kjo sasi është afërsisht e barabartë me konsumin vjetor të energjisë elektrike të Austrisë.
Një raport i Aurora Energy Research tregon se mbi 1 mijë gigavat kapacitet energjie të rinovueshme janë aktualisht në pritje për miratim lidhjeje me rrjetin në Evropë. Italia përfaqëson rreth 370 gigavat të këtij kapaciteti të bllokuar.
Proceset e gjata të lejeve mbeten një nga pengesat kryesore. Në disa vende të BE-së, miratimi për ndërtimin e linjave të reja të tensionit të lartë mund të zgjasë deri në dhjetë vjet ose më shumë.
Spanja ka miratuar rregulla të reja për të përshpejtuar instalimin e baterive të magazinimit të energjisë, si pjesë e masave për modernizimin e rrjetit dhe shmangien e problemeve të ngjashme me ndërprerjen masive të energjisë në Gadishullin Iberik në vitin 2025.
Shoqata SolarPower Europe paralajmëroi se humbjet e mëdha të energjisë mund të dëmtojnë besimin e investitorëve në projektet e reja diellore, duke kërkuar procedura më të shpejta miratimi, sinjale më të forta tregu dhe zgjerim të kapaciteteve të magazinimit të energjisë.
Ekspertët theksojnë se shkalla e humbjeve ngre pikëpyetje serioze mbi objektivat klimatike të Marrëveshjes së Gjelbër të BE-së, e cila synon që burimet e rinovueshme të mbulojnë pjesën më të madhe të furnizimit me energji elektrike brenda dekadës së ardhshme.