Dhjetë vjet pas divorcit me Evropën, Britania bën hapa drejt afrimit me BE-në

Britania e Madhe dhe Bashkimi Evropian kanë arritur një marrëveshje të re për forcimin e marrëdhënieve, në një samit të zhvilluar në Bruksel, dhjetë vjet pas referendumit të Brexit. Kryeministri britanik Andy Burnham e cilësoi marrëveshjen si një hap të rëndësishëm drejt kapërcimit të ndasive të krijuara nga largimi i vendit nga BE-ja.

Paketa e re parashikon krijimin e mundësive për të rinjtë që të jetojnë, studiojnë dhe udhëtojnë në Evropë, lidhjen e sistemeve të tregtimit të emetimeve të karbonit dhe lehtësimin e barrierave tregtare për produktet ushqimore.

“Ky është një moment i mirë për Britaninë dhe për Evropën. Marrëveshja që kemi arritur së bashku është një përfitim për të dyja palët”, deklaroi Burnham pas përfundimit të samitit.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cilësoi marrëveshjen si një pikë kthese në marrëdhëniet mes palëve, duke theksuar se bashkëpunimi mund të zgjerohet edhe në sigurinë ekonomike, mbrojtjen, inteligjencën artificiale dhe luftën kundër emigracionit të paligjshëm.

Një nga pikat kryesore është programi për të rinjtë, i cili do t’u mundësojë deri në 100 mijë të rinjve nga secila palë të qëndrojnë deri në tre vjet në Britani ose në vendet e BE-së për punë, studime apo udhëtime. Programi pritet të jetë funksional jo më vonë se janari 2030.

Megjithatë, disa çështje mbeten të pazgjidhura. Mes tyre është edhe tarifa e studimit për studentët evropianë në universitetet britanike. Palët kanë rënë dakord të vijojnë negociatat për këtë çështje, me synimin për të arritur një marrëveshje brenda gjashtë muajve.

Burnham kërkon afrimin me Evropën

Që prej marrjes së detyrës, katër muaj më parë, Burnham ka shprehur qëndrime më të hapura për një marrëdhënie më të ngushtë me Bashkimin Evropian. Muajin e kaluar ai deklaroi se do të dëshironte që Britania të rikthehej në BE gjatë jetës së tij, por përjashtoi një anëtarësim të ri gjatë këtij mandati qeverisës.

Ai ka përjashtuar gjithashtu rikthimin në tregun e përbashkët dhe unionin doganor, si dhe rivendosjen e lëvizjes së lirë, në përputhje me angazhimet e programit elektoral të partisë së tij.

Megjithatë, pas samitit, kryeministri britanik u zotua të nisë diskutimet me BE-në për mundësitë e zhvillimit të mëtejshëm të marrëdhënieve afatgjata.

Ekonomistët vlerësojnë se Brexit ka ndikuar negativisht në potencialin e rritjes ekonomike të Britanisë, me humbje të prodhimit ekonomik që, sipas vlerësimeve të ndryshme, variojnë nga 2% deri në 8%.

Qeveria britanike shpreson se marrëveshjet e reja mund të kontribuojnë deri në 0.5% në Prodhimin e Brendshëm Bruto dhe të lehtësojnë procedurat burokratike për eksportuesit e produkteve ushqimore.

Kundërshtime për afrimin me BE-në

Pavarësisht marrëveshjes, afrimi me Bashkimin Evropian vazhdon të jetë një çështje e debatueshme në politikën britanike.

Udhëheqësja e opozitës konservatore, Kemi Badenoch, akuzoi Burnham se nuk ka nxjerrë mësimet e duhura nga e kaluara, ndërsa Nigel Farage, drejtues i partisë Reform UK, deklaroi se kryeministri nuk ka mandat për të negociuar një afrim të tillë me Brukselin.

Ndërkohë, ish-negociatori i BE-së për Brexit, Michel Barnier, paralajmëroi se Britania nuk mund të zgjedhë vetëm ato elemente të tregut të përbashkët që i interesojnë, pa pranuar detyrimet përkatëse.

Edhe brenda marrëveshjes së re, Londra do të duhet të pranojë përafrimin me rregullat evropiane për disa produkte, pa pasur të drejtën të ndikojë në hartimin e tyre.

Sipas sondazheve të cituara nga CNN, ideja e rikthimit të Britanisë në BE gëzon mbështetje të konsiderueshme, por qytetarët mbeten më të rezervuar për procesin konkret të anëtarësimit, veçanërisht për shkak të kontributeve financiare dhe mundësisë së anëtarësimit në eurozonë.

Për momentin, marrëveshja e re shënon një hap drejt normalizimit të marrëdhënieve mes Londrës dhe Brukselit, por rikthimi i plotë i Britanisë në Bashkimin Evropian mbetet jashtë objektivave të qeverisë për këtë mandat.