Brukseli ka vendosur një gjobë prej 890 milionë eurosh ndaj Google, duke e akuzuar se ka favorizuar shërbimet e veta në rezultatet e kërkimit dhe ka kufizuar zhvilluesit e aplikacioneve. Vendimi vjen në një kohë kur Uashingtoni po përgatit një paketë të re tarifash tregtare, ndërsa ato aktuale po skadojnë.
Komisioni Evropian njoftoi të enjten gjobën ndaj Google për praktika të dyshuara të vetëfavorizimit dhe trajtim të padrejtë të zhvilluesve të aplikacioneve, pikërisht në kohën kur administrata Trump po përgatit një raund të ri detyrimesh tregtare.
Gjoba shënon përfundimin e një hetimi të nisur në mars 2024 në bazë të Aktit për Tregjet Digjitale (Digital Markets Act – DMA), ligj që përcakton një sërë detyrimesh dhe kufizimesh për kompanitë e mëdha të teknologjisë që dominojnë tregjet kryesore digjitale.
Pjesa kryesore e çështjes, e cila çoi në një gjobë prej 460 milionë eurosh, lidhet me pretendimet se motori i kërkimit i Google u ka dhënë në mënyrë sistematike përparësi shërbimeve të veta – Google Shopping, Google Hotels dhe Google Flights – duke ulur njëkohësisht renditjen e konkurrentëve në rezultatet e kërkimit.
Koncepti i vetëfavorizimit u bë për herë të parë një teori kyçe juridike në çështjen historike antitrust “Google Shopping”, e cila u konfirmua nga Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian në vitin 2024, më shumë se një dekadë pasi hetimi ishte hapur zyrtarisht në vitin 2010.
Më pas, DMA e përfshiu këtë koncept në legjislacion, me synimin për të përshpejtuar zbatimin e rregullave dhe për të shmangur shumë nga pengesat provuese që kërkohen sipas ligjit tradicional të konkurrencës.
Pjesa e dytë e çështjes, për të cilën u vendos gjoba prej 430 milionë eurosh, lidhet me ankesat e zhvilluesve të aplikacioneve. Ata pretendojnë se Google i pengon të informojnë konsumatorët se si mund të dalin nga ekosistemi i kompanisë, për shembull duke promovuar oferta më të lira jashtë dyqanit të aplikacioneve ose duke u treguar alternativa të tjera për kryerjen e pagesave.
Pasojat e vendimit
Përtej gjobës financiare – dhe ndoshta me pasoja edhe më të rëndësishme për Google – Komisioni Evropian i ka kërkuar kompanisë t’i japë fund shkeljeve, duke trajtuar pa diskriminim shërbimet e palëve të treta dhe duke u lejuar zhvilluesve të komunikojnë lirshëm me përdoruesit.
Google duhet të zbatojë vendimin brenda 60 ditëve; në të kundërt, rrezikon gjoba periodike që mund të arrijnë deri në 5% të xhiros së saj globale.
Nga ana tjetër, Google argumenton se shërbimet e saj janë projektuar për të optimizuar përvojën e përdoruesve dhe se ndryshimi i mënyrës së paraqitjes së rezultateve të kërkimit apo i politikave të dyqanit të aplikacioneve do të dëmtonte ekosistemin digjital evropian.
“Kjo nuk është konkurrencë e ndershme; është degradim i produktit i nxitur nga një grup i vogël ankimuesish që ndjekin interesat e tyre, ndërsa bizneset dhe konsumatorët evropianë paguajnë çmimin. Rregullimi duhet t’i përmirësojë produktet, jo t’i përkeqësojë ato”, deklaroi Presidenti i Çështjeve Globale të Google, Kent Walker.
Google ka nisur tashmë të testojë ndryshime në motorin e saj të kërkimit dhe në dyqanin e aplikacioneve. Komisioni Evropian bëri të ditur se do të vazhdojë të monitorojë zbatimin e këtyre ndryshimeve dhe vlerëson se disa prej tyre përbëjnë hapa të rëndësishëm drejt përputhjes me rregullat.
Kompania nuk ka konfirmuar ende nëse do ta apelojë vendimin.
Në aspektin formal, përfundimi i hetimit bazohet në vlerësimin nëse gjiganti teknologjik ka shkelur rregullat e Bashkimit Evropian për tregje digjitale më të drejta dhe më konkurruese. Megjithatë, çështja rrezikon të bëhet një tjetër burim tensioni në marrëdhëniet transatlantike.
Tensionet tregtare SHBA–BE
Një gjobë e madhe ndaj një korporate amerikane pritet të shndërrohet në një tjetër pikë përplasjeje me Uashingtonin. Administrata Trump ka deklaruar vazhdimisht se i konsideron rregullat digjitale të Bashkimit Evropian si një “pengesë” për tregtinë, duke i krahasuar shpesh këto gjoba me tarifa tregtare.
Një vit më parë, Brukseli dhe Uashingtoni arritën një marrëveshje tregtare, të njohur si Marrëveshja e Turnberry-t, për t’i dhënë fund mosmarrëveshjeve tregtare. Sipas saj, Bashkimi Evropian pranoi të heqë tarifat për shumicën e produkteve industriale amerikane dhe të pranojë një tarifë prej 15% të vendosur nga SHBA mbi eksportet e veta.
Administrata Trump u detyrua të vendoste tarifa të reja mbi një bazë tjetër ligjore pasi Gjykata Supreme e SHBA-së vendosi se tarifat e vendosura në vitin 2025 ishin të paligjshme.
Regjimi i ri tarifor pritet të skadojë këtë javë, ndërsa Shtëpia e Bardhë po shqyrton vendosjen e detyrimeve të tjera, të cilat pritet të synojnë çështje si puna e detyruar dhe mbikapaciteti prodhues, pas një hetimi sipas Nenit 301 që preku edhe politikën gjermane të çmimeve të barnave.
Tensionet tregtare mes BE-së dhe SHBA-së kanë ndikuar edhe më parë në mënyrën se si Brukseli ka trajtuar sanksionet ndaj gjigantëve amerikanë të teknologjisë. Në shtator të vitit të kaluar, një gjobë ndaj Google lidhur me biznesin e saj të reklamimit digjital u pezullua për shkak të presionit të brendshëm brenda Komisionit Evropian dhe atij të ushtruar nga qeveria amerikane.
Komisioneri për Tregtinë, Maroš Šefčovič, u shfaq si kundërshtari kryesor i vendosjes së sanksioneve të ndjeshme përpara finalizimit të marrëveshjes me Uashingtonin. Pasi përplasjet e brendshme u bënë publike, Komisioni vendosi të vazhdojë me gjobën, por episodi tregoi se sa të ndjeshme mund të jenë hetimet e Bashkimit Evropian ndaj presioneve politike nga jashtë.