Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian kanë nisur të shqyrtojnë deri në 12 vende të treta si destinacione të mundshme për ngritjen e qendrave të kthimit, ku azilkërkuesit e refuzuar do të qëndronin në pritje të deportimit.
Sipas burimeve diplomatike, diskutimet janë fokusuar te 12 vende: Ruanda, Gana, Senegali, Tunizia, Libia, Mauritania, Egjipti, Uganda, Uzbekistani, Armenia, Mali i Zi dhe Etiopia. Megjithatë, lista konsiderohet orientuese dhe jo përfundimtare.
Pesë shtete anëtare të BE-së – Danimarka, Austria, Greqia, Gjermania dhe Holanda – deklaruan në muajin mars se po bashkërendonin përpjekjet për të identifikuar partnerë të gatshëm për të pritur këto qendra. Burimet bëjnë të ditur se bisedimet janë ende në fazat e hershme dhe synojnë të testojnë gatishmërinë e vendeve të interesuara.
Procesi ka marrë vrull pas miratimit të Rregullores së Kthimit nga qeveritë e BE-së dhe Parlamenti Evropian. Marrëveshja u arrit më 1 qershor, ndërsa eurodeputetët e miratuan më 17 qershor. Dispozitat që lejojnë ngritjen e qendrave të kthimit do të hyjnë në fuqi menjëherë pas publikimit të ligjit në Gazetën Zyrtare të BE-së.
Një burim diplomatik tha se qeveritë po fokusohen te vendet me të cilat ekzistojnë marrëdhënie të mëparshme që mund të lehtësojnë arritjen e marrëveshjeve. “Nuk zgjidhen vendet rastësisht në hartë”, u shpreh burimi.
Uzbekistani ka tashmë një marrëveshje migracioni me Gjermaninë, ndërsa Danimarka ka zhvilluar më herët bisedime me Ruandën për këtë çështje. Ministri i Brendshëm gjerman, Alexander Dobrindt, deklaroi se Berlini synon të arrijë marrëveshje me vende të treta deri në fund të vitit.
Komisioni Evropian ka bërë të ditur se rreth 28 për qind e personave që morën urdhër për t’u larguar nga BE-ja janë kthyer gjatë vitit 2025, niveli më i lartë i dekadës së fundit, por ende i konsideruar i pamjaftueshëm.
Mbështetësit e kësaj politike argumentojnë se qendrat e kthimit do të dekurajojnë kalimet e parregullta kufitare dhe do të përshpejtojnë procedurat e deportimit. Nga ana tjetër, kritikët paralajmërojnë se ato mund t’i lënë emigrantët në një vakuum ligjor dhe t’u japin më shumë ndikim vendeve pritëse.
Përpjekje të ngjashme në të kaluarën kanë hasur vështirësi. Plani i qeverisë konservatore britanike për dërgimin e emigrantëve në Ruandë dështoi pas sfidave gjyqësore, ndërsa qeveria laburiste e kryeministrit Keir Starmer e anuloi atë në vitin 2024.
Aktualisht, Ruanda kërkon edhe 100 milionë paundë shtesë, të cilat pretendon se i detyrohen nga Britania e Madhe, një pretendim që Londra e mohon. Ndërkohë, qendrat e përpunimit të emigrantëve në Shqipëri, të administruara nga Italia sipas legjislacionit italian, janë përballur me sfida të vazhdueshme ligjore dhe me përdorim më të ulët se sa ishte parashikuar.
Rregullorja e re është përshëndetur nga forcat e djathta në shumë vende të BE-së, ndërsa eurodeputetët e të Gjelbërve dhe të majtës e kanë kritikuar atë si një shkelje të angazhimeve të Bashkimit Evropian për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.