Fenomeni El Niño që po zhvillohet mbi Oqeanin Paqësor mund të jetë më i fuqishmi i regjistruar në kujtesën moderne, paralajmëron Met Office britanik. Shkencëtarët vlerësojnë se, i kombinuar me efektet e ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor, fenomeni ka shumë gjasa ta bëjë vitin 2027 më të nxehtin e regjistruar ndonjëherë në botë.
El Niño është një fenomen natyror klimatik që rrit temperaturat globale dhe mund të shtojë rrezikun për kushte ekstreme të motit.
Sipas Met Office, ka prova gjithnjë e më të shumta se modelet e motit në mbarë botën kanë filluar të ndikohen nga ky fenomen. Në Indi, reshjet e musoneve kanë qenë nën mesataren, ndërsa në Oqeanin Atlantik aktiviteti i uraganeve është më i dobët.
Në Mbretërinë e Bashkuar, El Niño mund të rrisë rrezikun për një vjeshtë të lagësht dhe me stuhi. Shenja të një periudhe shumë të paqëndrueshme janë shfaqur tashmë në parashikimet afatgjata.
“Duhet ta kemi të qartë se ky është një fenomen i paprecedentë”, tha profesori Adam Scaife, drejtues i parashikimeve afatgjata në Met Office.
“Nuk kam parë kurrë një sinjal El Niño kaq intensiv në parashikimet tona”, shtoi ai.
Çfarë është El Niño?
El Niño është një fenomen natyror i motit që shfaqet zakonisht çdo dy deri në shtatë vjet dhe zgjat rreth një vit.
Erërat tregtare që zakonisht fryjnë nga lindja drejt perëndimit përgjatë Oqeanit Paqësor mund të dobësohen ose edhe të ndryshojnë drejtim. Kjo lejon që ujërat e ngrohta të zhvendosen drejt lindjes.
Nxehtësia e çliruar nga oqeani kalon në atmosferë, duke rritur temperaturat globale dhe duke ndryshuar modelet e reshjeve.
Shkencëtarët zakonisht deklarojnë një episod El Niño kur temperatura e sipërfaqes së detit në një zonë kyçe të Paqësorit është të paktën 0.5 gradë Celsius mbi mesataren afatgjatë.
Matjet aktuale tregojnë se temperaturat janë më shumë se 2 gradë Celsius mbi normalen.
Parashikimet e fundit të Met Office sugjerojnë se kjo ngrohje mund të kalojë 3 gradë Celsius më vonë gjatë këtij viti, ndërsa El Niño i afrohet kulmit.
Sipas Met Office, një nivel i tillë do të ishte i paprecedentë në të dhënat që datojnë që nga viti 1950 dhe ndoshta do ta bënte këtë episod më të fuqishmin që prej shekullit XIX.
Temperaturat shumë të larta në thellësi të oqeanit, në disa zona rreth 8 gradë Celsius mbi normalen në një thellësi prej 100 metrash, mund të ndihmojnë në përforcimin e fenomenit, duke shërbyer si një rezervuar i madh uji të ngrohtë.
“Kanë mbetur edhe shumë muaj gjatë të cilëve ky fenomen do të vazhdojë të zhvillohet dhe kjo është një nga arsyet pse kemi rritur besimin se do të jetë një episod që do të vendosë rekorde”, tha Dr. Zeke Hausfather, shkencëtar klimatik në Berkeley Earth, një organizatë kërkimore amerikane.
Disa organizata të tjera klimatike kanë parashikuar një fenomen edhe më të fuqishëm se ai i parashikuar nga Met Office, me temperatura deri në 4 gradë Celsius mbi mesataren.
Nëse kjo do të ndodhte, “nuk do të ishte e pamundur të thuhej se ky mund të jetë episodi më i fuqishëm El Niño në 500 apo edhe 1,000 vjet”, tha Hausfather.
A po e përkeqëson ndryshimi klimatik El Niño-n?
Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) thotë se nuk ka prova që ndryshimet klimatike po rrisin shpeshtësinë ose fuqinë e episodeve El Niño.
Megjithatë, kjo mbetet një fushë aktive kërkimi dhe debati shkencor.
Një raport i vitit 2021 i Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) arriti në përfundimin se intensiteti i El Niño duket se është rritur që nga viti 1950, krahasuar me periudhën që shkon deri rreth vitit 1400.
Megjithatë, të dhënat historike tregojnë se fuqia e El Niño-s ka pasur luhatje të konsiderueshme gjatë mijëvjeçarëve të fundit, duke e bërë të vështirë lidhjen e drejtpërdrejtë të forcimit të tij të kohëve të fundit me ngrohjen globale.
Ajo që është e qartë është se El Niño po ndodh në një botë tashmë më të ngrohtë, duke bërë që ndikimet e tij mbi motin të jenë më ekstreme.
Ndikimet e El Niño-s në mbarë botën
Ndryshimi i shpërndarjes së nxehtësisë në oqean dhe ndryshimet në modelet e erërave në atmosferë mund të kenë pasoja të gjera në kushtet e motit në mbarë globin.
Asnjë episod El Niño nuk është i njëjtë me tjetrin dhe ndikimet mbi motin mund të ndryshojnë. Megjithatë, ka prova se efektet e tij tashmë po ndihen.
Në vitet kur shfaqet El Niño, për shembull, musoni në Azinë Jugore mund të sjellë më pak reshje. Deri tani, në vitin 2026, reshjet në këtë rajon kanë qenë ndjeshëm nën normalen.
Në zonat pranë Paqësorit tropikal, ndikimi i El Niño-s mund të jetë veçanërisht i fortë, duke rritur rrezikun e thatësirave dhe zjarreve në pjesët veriore të Amerikës së Jugut dhe në Australi.
Në vende të tjera, si Peruja, Ekuadori dhe pjesët jugore të Shteteve të Bashkuara, fenomeni mund të rrisë rrezikun e përmbytjeve.
Në episodet e mëparshme, ndryshimet e motit të shkaktuara nga El Niño kanë dëmtuar prodhimin bujqësor të produkteve si kafeja, orizi dhe kakaoja në shumë pjesë të botës.
Këto pasoja janë lidhur me rritjen e çmimeve të ushqimeve dhe me humbje prej qindra miliardë dollarësh në Prodhimin e Brendshëm Bruto global, pasi dështimet e të korrave dhe ndërprerjet e tregtisë përhapen përgjatë zinxhirëve të furnizimit dhe ekonomive.