Ndërsa një valë e jashtëzakonshme të nxehti ka përfshirë Europën me temperatura rekord, hidratimi i duhur është bërë një prioritet mbizotërues për shëndetin publik. Megjithatë, qasja falas në ujë të pijshëm në restorante, bare apo hotele mbetet e ndryshme në të gjithë Europën.
Debati është rindezur nga një vendim i fundit dhe përfundimtar i Gjykatës së Kasacionit në Itali, i cili vendos një vijë të qartë mes lirisë tregtare dhe etikës kulturore.
Pse Gjykata e Kasacionit doli në anën e hotelit në Dolomite
Në një urdhër të lëshuar më 29 prill, Gjykata e Kasacionit vendosi se një hotel me pesë yje në Dolomite kishte vepruar plotësisht në mënyrë të ligjshme kur refuzoi t’i ofronte ujë rubineti një klienteje.
Rasti daton nga pushimet e Krishtlindjeve të vitit 2019 në hotelin Sassongher në Corvara in Badia, në Trentino-Alto Adige. Klientja kishte blerë një paketë gjysmë-pensioni me vlerë mbi 5,700 euro, me klauzolën “pijet të përjashtuara”. Gjatë darkës, stafi i hotelit refuzoi t’i jepte ujë rubineti, duke ofruar vetëm ujë mineral në shishe me çmim 7 euro për shishe dhe duke refuzuar propozimin e saj për të paguar një shtesë fikse për kana me ujë të rrjetit.
Veprimet ligjore që klientja ndërmori më pas, duke kërkuar 2,763 euro dëmshpërblim, rezultuan të gjitha të pasuksesshme. Ankesa e saj bazohej në parimin se uji është “një burim natyror dhe një e drejtë universale e njeriut” dhe se kushdo që qëndron në një hotel mund të presë në mënyrë legjitime ta ketë atë në tavolinë, ashtu siç e konsideron të mirëqenë se do të gjejë çarçafë apo sapun.
Gjykata e Kasacionit e hodhi poshtë prerazi këtë argument, duke konfirmuar se sipas sistemit ligjor italian nuk ekzistojnë dispozita që detyrojnë restorantet apo hotelet të shërbejnë ujë rubineti.
Ku në Europë ofrohet ujë rubineti
Në vendet e Gadishullit Iberik ka një fokus të fortë te mbrojtja e konsumatorit dhe një shtysë e qartë drejt tranzicionit ekologjik. Në Spanjë, legjislacioni i miratuar në vitin 2022 kërkon me ligj që të gjitha bizneset e kateringut të ofrojnë falas ujë rubineti si alternativën e preferuar ndaj shisheve njëpërdorimshe.
Portugalia ka ndjekur një qasje të ngjashme: sipas legjislacionit kombëtar dhe sqarimeve ligjore të viteve të fundit, restorantet nuk mund të tarifojnë në asnjë rrethanë gotat me ujë rubineti dhe as të refuzojnë në mënyrë të ligjshme shërbimin e tyre nëse klientët e kërkojnë shprehimisht. Ligji portugez mbron konsumatorët duke parandaluar që etja të shndërrohet në një blerje të detyruar të opsioneve komerciale të parapaketuara, duke e lidhur ngushtë të drejtën për hidratim me transparencën dhe drejtësinë në sektorin e mikpritjes.
Rregullat në Francë dhe Mbretërinë e Bashkuar
Në pjesën tjetër të kontinentit, përgjigjet rregullatore pasqyrojnë dallime të thella historike dhe kulturore. Në Francë, klientët prej kohësh mbrohen nga tradita e “carafe d’eau”, sipas së cilës restorantet janë të detyruara ta përfshijnë falas në çmimin total, me kusht që të porositet një vakt i plotë.
Në Mbretërinë e Bashkuar, detyrimi për të ofruar ujë të pijshëm falas është i lidhur ngushtë me licencat tregtare: të gjitha lokalet që shërbejnë alkool duhet ta ofrojnë atë sipas kërkesës.
Ndërkohë, në vende si Gjermania, Belgjika apo Holanda, ku nuk ekziston një detyrim ligjor dhe uji trajtohet si çdo produkt tjetër tregtar, ai shpesh shërbehet në tavolinë me çmime më të larta se pijet freskuese apo edhe birra.