Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi se do të zgjasë për një afat të pacaktuar armëpushimin me Iranin, me qëllim krijimin e hapësirës për vijimin e bisedimeve të paqes. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Irani apo Izraeli, aleati i SHBA-së në konfliktin dy-mujor, do ta pranojnë këtë vendim.
Në një deklaratë në rrjetet sociale, Trump tha se SHBA ka pranuar një kërkesë të ndërmjetësuesve nga Pakistani për të pezulluar sulmet ndaj Iranit derisa liderët dhe përfaqësuesit e tyre të arrijnë një propozim të përbashkët dhe të përfundojnë diskutimet.
Udhëheqësit pakistanezë kanë pritur bisedime paqeje në Islamabad për t’i dhënë fund luftës që ka shkaktuar mijëra viktima dhe ka tronditur ekonominë globale.
Megjithatë, ndërsa njoftoi një zgjatje të njëanshme të armëpushimit, Trump paralajmëroi se do të vazhdojë bllokadën detare të SHBA-së ndaj tregtisë iraniane, një veprim që Teherani e konsideron akt lufte.
Reagimi nga zyrtarët e lartë iranianë mungoi në orët e para pas njoftimit, por sinjalet fillestare nga Tehran treguan skepticizëm. Agjencia Tasnim, e lidhur me Gardën Revolucionare Islamike, deklaroi se Irani nuk ka kërkuar zgjatje të armëpushimit dhe përsëriti kërcënimet për të thyer bllokadën amerikane me forcë.
Retorika e Trump gjatë luftës ka qenë e luhatshme, duke kaluar nga kërcënime të ashpra, përfshirë paralajmërime për shkatërrim total, deri te thirrjet për ulje të dhunës dhe stabilizim të tregjeve.
Ai gjithashtu u tërhoq në momentin e fundit nga kërcënimet për bombardimin e infrastrukturës energjetike dhe urave në Iran, veprime që janë dënuar nga OKB dhe Sekretari i Përgjithshëm Antonio Guterres, duke theksuar se ligji ndërkombëtar humanitar ndalon sulmet ndaj civilëve dhe infrastrukturës civile.
SHBA dhe Izraeli nisën luftën më 28 shkurt me bombardime ajrore ndaj Iranit. Konflikti u përhap shpejt në shtetet e Gjirit që strehojnë baza ushtarake amerikane dhe në Liban, pasi grupi militant Hezbollah iu bashkua luftimeve.
Deri më tani, mbi 5,000 civilë janë vrarë dhe qindra mijëra janë zhvendosur, kryesisht në Iran dhe Liban. Ndërkohë, një sulm me dron izraelit në Luginën Bekaa në Liban ka lënë një të vdekur dhe dy të plagosur.
Lufta ka ndikuar rëndë edhe në ekonominë globale, duke çuar drejt mbylljes virtuale të Ngushticës së Hormuzit, një nyje kyçe për tregtinë e energjisë, dhe duke rritur ndjeshëm çmimet e naftës, me frikën e një recesioni global.
Pas njoftimit të Trump, tregjet financiare reaguan me rritje të lehtë të kontratave të aksioneve në SHBA, ndërsa çmimet e naftës ranë disi, por mbetën pranë nivelit 100 dollarë për fuçi.
Zgjatja e armëpushimit vjen në një moment kur bisedimet në Islamabad rrezikojnë të dështojnë. Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance, i kërkuar nga pala iraniane, ende nuk është nisur drejt Pakistanit, duke marrë pjesë në takime të tjera në Uashington.
Irani ka bërë të ditur se është i gatshëm për negociata vetëm nëse SHBA heq dorë nga presioni dhe kërcënimet, duke refuzuar çdo marrëveshje që synon “dorëzimin”.
Ndërkohë, tensionet janë shtuar edhe për shkak të bllokadës detare amerikane, pasi SHBA ka sekuestruar dy anije tregtare iraniane. Teherani e ka cilësuar këtë veprim si “pirateri detare dhe terrorizëm shtetëror”, ndërsa SHBA dhe aleatët e saj akuzojnë Iranin për pengim të lirisë së lundrimit.
Vetëm pak orë pas zgjatjes së armëpushimit, Trump rikonfirmoi qëndrimin e tij të ashpër ndaj bllokadës, duke paralajmëruar se heqja e saj mund të minojë çdo marrëveshje paqeje.
Një raund i parë bisedimesh 11 ditë më parë përfundoi pa marrëveshje, me fokus kryesor mbi rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit. SHBA kërkon largimin e këtij materiali për të parandaluar zhvillimin e armëve bërthamore, ndërsa Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor është vetëm për qëllime civile dhe në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.