Gjatë dy javëve të para të luftës së fundit në Lindjen e Mesme, ndërsa sulmet amerikane dhe izraelite godisnin objektiva ushtarake dhe energjetike në Iran, një vend mbeti për një kohë të gjatë i paprekur: Ishulli Kharg.
Pavarësisht madhësisë së tij të vogël, ishulli është jetik për ekonominë iraniane, pasi përmes tij kalon rreth 90% e eksporteve të naftës bruto të vendit. Kjo e bën çdo sulm të mundshëm ndaj tij një rrezik serioz për përshkallëzim të konfliktit.
Megjithatë, të premten Shtetet e Bashkuara goditën disa objekte ushtarake në ishull. Sipas zyrtarëve amerikanë dhe mediave shtetërore iraniane, infrastruktura e naftës nuk u prek. Por presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar se edhe ato mund të jenë objektiv nëse Irani vazhdon të bllokojë kalimin e anijeve në Ngushticën e Hormuzit.
Pse është kaq i rëndësishëm ishulli?
Ishulli Kharg është një dalje koralore në Gjirin Persik, rreth një e treta e madhësisë së Manhattan dhe vetëm 25 kilometra larg bregdetit iranian.
Çdo ditë, miliona fuçi naftë nga fushat kryesore të Iranit, përfshirë Ahvaz, Marun dhe Gachsaran, transportohen përmes tubacioneve drejt ishullit, i cili nga iranianët shpesh quhet “Ishulli i Ndaluar” për shkak të kontrollit të rreptë ushtarak.
Mole të gjata që zgjaten në ujëra të thella lejojnë ankorimin e supertankerëve të naftës, duke e bërë ishullin pikën kryesore të shpërndarjes së naftës iraniane. Sipas të dhënave, rreth 90% e eksporteve të naftës së vendit përpunohen pikërisht aty.
Sipas një dokumenti të CIA-s nga viti 1984, këto objekte janë “më jetiket në sistemin e naftës së Iranit dhe funksionimi i tyre është thelbësor për mirëqenien ekonomike të vendit”.
Edhe lideri i opozitës izraelite Yair Lapid ka deklaruar së fundmi se shkatërrimi i terminalit në Kharg do të “paralizonte ekonominë e Iranit dhe do të rrëzonte regjimin”.
Irani furnizon rreth 4.5% të naftës globale, duke prodhuar rreth 3.3 milionë fuçi naftë bruto në ditë dhe 1.3 milionë fuçi kondensate dhe lëngje të tjera.
Donald Trump njoftoi të premten se ushtria amerikane kreu atë që ai e quajti “një nga bombardimet më të fuqishme në historinë e Lindjes së Mesme”, duke goditur objektiva ushtarake në ishull.
Pamjet e publikuara në rrjetin social Truth Social tregojnë sulme ndaj pistës dhe objekteve të aeroportit në Kharg.
Sipas një zyrtari ushtarak amerikan, operacioni ishte në shkallë të gjerë, por shmangu goditjen e infrastrukturës së naftës. Objektivat përfshinin depo për mina detare, bunkerë për raketa dhe objekte të tjera ushtarake.
Autoritetet iraniane raportuan më shumë se 15 shpërthime në ishull, por deklaruan se asnjë objekt energjetik nuk u dëmtua.
Megjithatë, Uashingtoni ka paralajmëruar se objektet e naftës mund të bëhen objektiv nëse Irani vazhdon të pengojë qarkullimin e anijeve në Strait of Hormuz.
Çfarë ndikimi mund të ketë në luftë dhe në çmimin e naftës?
Iran ka paralajmëruar se çdo sulm ndaj infrastrukturës së tij energjetike do të pasohet me kundërsulme ndaj objekteve të kompanive të naftës në rajon që bashkëpunojnë me SHBA.
Sipas ish-gjeneralit të ushtrisë amerikane Mark Kimmitt, sulmet e fundit kanë rritur ndjeshëm tensionet në konflikt.
Ai paralajmëroi se nëse infrastruktura e naftës në Kharg goditet, Irani mund të sulmojë instalacionet energjetike në të gjithë Lindjen e Mesme, çka mund të çojë në rritje të pakontrolluar të çmimeve të naftës në tregjet globale.
Ekspertët thonë se nëse objektet e naftës në Kharg shkatërrohen, Iranit mund t’i duhen muaj apo edhe më shumë se një vit për t’i rindërtuar ato, për shkak të sanksioneve perëndimore dhe mungesës së teknologjisë dhe financimit.