Ndërsa fushata ushtarake kundër regjimit iranian po zhvillohet, peizazhi gjeopolitik po riformësohet nga forca që ndodhen larg fushëbetejës së drejtpërdrejtë. Ndërsa ne përqendrohemi te sulmet, kundërsulmet dhe dinamika e pushtetit në Lindjen e Mesme, në Pekin po zhvillohet një operacion më i qetë dhe më i kalkuluar i angazhimit. Për Kinën, mbijetesa e rendit aktual në Teheran nuk është thjesht një çështje stabiliteti rajonal, por një shtyllë themelore e ambicies së saj globale. Prandaj aleanca perëndimore përballet me dy kundërshtarë.
Po dëshmojmë një moment ku varësia ekonomike, planet strategjike të infrastrukturës dhe një ndarje e thellë kulturore takohen në nxehtësinë e konfliktit. Roli i Kinës në këtë krizë theksohet nga një faktor i ftohtë dhe i matshëm: energjia. Pekini mbetet konsumatori kryesor i naftës bruto iraniane, dhe vlerësimet e fundit sugjerojnë se shumica dërrmuese e eksporteve të naftës së Teheranit shkojnë drejt porteve kineze. Kjo është më shumë sesa një marrëdhënie e thjeshtë tregtare. Është një sistem mbështetjeje i ndërsjellë që u ka mundësuar Mullahëve të përballojnë vite të tëra izolimi ndërkombëtar.
Duke përthithur pjesën më të madhe të prodhimit iranian, shpesh me çmime të ulura, Kina jo vetëm që ka siguruar nevojat e veta energjetike, por gjithashtu ka fuqizuar në mënyrë efektive vetë regjimin me të cilin Perëndimi tani është i detyruar të përballet. Kjo partneritet shtrihet thellë edhe në fushën e infrastrukturës strategjike përmes Nismës Belt and Road (BRI). Irani ka shërbyer prej kohësh si një hallkë e rëndësishme në politikën e Pekinit “Shiko nga Lindja”, duke ofruar një itinerar alternativ tokësor ndaj rrugëve detare të Indo-Paqësorit.
Për planifikuesit në Pekin, një Iran i qëndrueshëm dhe anti-perëndimor është një pikë mbështetjeje në zemër të Euroazisë — një tampon kundër asaj që ata e perceptojnë si rrethim nga Perëndimi. Futja e fundit e teknologjisë kineze, përfshirë kalimin e arkitekturës ushtarake iraniane në sistemin satelitor të navigimit BeiDou, tregon se Kina nuk është thjesht një spektatore. Ajo është bërë një spirancë teknologjike për mbrojtjen e Teheranit, duke ofruar mjetet digjitale të nevojshme për t’i rezistuar presionit perëndimor dhe për të ruajtur një hegjemoni të lokalizuar.
Kjo na çon në thelbin e çështjes: konflikti është po aq kulturor (në kuptimin e “Përplasjes së Qytetërimeve” të Samuel Huntingtonit) sa është ekonomik. Është një përplasje mes dy mënyrave thelbësisht të ndryshme të organizimit të shoqërisë njerëzore. Nga njëra anë qëndron modeli i shtypjes dhe kontrollit shtetëror, i mishëruar nga autoritarizmi digjital i Partisë Komuniste Kineze. Ky model gjen një partner të natyrshëm në ngurtësinë teokratike të Teheranit. Nga ana tjetër qëndron përpjekja e vështirë, shpesh e rrëmujshme dhe e papërsosur për liri, sovranitet dhe sundim të ligjit — ose, me një fjalë, Perëndimi.
Kur Kina ofron inteligjencë në kohë reale, ose nëse rimbush rezervat taktike për Mullahët, kjo nuk ka të bëjë vetëm me mbrojtjen e furnizimit me naftë. Bëhet fjalë për mbrojtjen e një rendi botëror ku pushteti është absolut dhe mospajtimi konsiderohet krim. Ironia për Evropën është se zgjedhjet tona ekonomike kanë lehtësuar këtë sfidë. Për vite me radhë kemi lejuar një shtet komunist të minojë bazën tonë industriale, ndërkohë që mbështetemi te siguria energjetike që ai vetë ka qenë duke e sabotuar përmes përfaqësuesve të tij rajonalë në Lindjen e Mesme.
Lufta në Iran ka zbuluar brishtësinë e një bote ku regjimet autoritare kontrollojnë arteriet e tregtisë globale. Duhet të kuptojmë se mburoja e “Dragoit” mbi Teheranin është një kërcënim i drejtpërdrejtë për prosperitetin tonë. Nga kjo perspektivë, nuk bëhet fjalë vetëm për rrjedhën e naftës. Nuk bëhet madje as për atë se kush do të kontrollojë Azinë Qendrore apo kush do të japë urdhrat në Lindjen e Mesme. Bëhet fjalë për atë se kush i dikton kushtet kujt. Mos bëni gabim: sado e paprovokuar të duket, kjo mbetet një luftë e Perëndimit. Dhe shumë më tepër se Irani, Kina është ajo që e bën të tillë.
Po, demokracitë perëndimore nuk janë në formën e tyre më të mirë. Larg kësaj. Por në fund të fundit, pikërisht për shkak të Kinës, rezultati i krizës iraniane do të peshojë rëndë në një përballje mes botëkuptimeve konkurruese. Ka shoqëri ku njerëzit besojnë se duhet të kenë një zë në vendimmarrje, dhe ka të tjera ku njerëzit janë mësuar të dorëzojnë lirinë e tyre te një autoritet i fuqishëm qendror. Edhe India, e cila po shtyn përpara Korridorin Ekonomik Lindja e Mesme-Evropë (IMEC) si alternativë ndaj Nismës Belt and Road, dhe që është shprehur qartazi pro-Izraelit në këtë krizë të fundit, spikat si demokracia më e madhe në botë për nga popullsia.
Çështja është mjaft e qartë: të injorosh rolin e Kinës në mbështetjen e kërcënimit iranian do të thotë të injorosh një pengesë kryesore për një botë të qëndrueshme dhe të lirë. Duhet të zgjedhim tani një kurs autonomie strategjike dhe qartësie qytetëruese, përndryshe mund ta gjejmë veten duke jetuar në një botë ku do të varemi nga Pekini dhe miqtë e tij — të cilët, ndërsa lufta në Iran po shndërrohet në një luftë rraskapitjeje, po vënë bast mbi lodhjen e Perëndimit. Pra, meqë kemi hyrë në këtë situatë, përgjigjja jonë duhet të tregojë se vendosmëria jonë është më e qëndrueshme sesa etja e tyre për kontroll.
Lexuesit e rregullt të kësaj kolone mund të jenë lodhur duke e lexuar këtë, por identiteti i Perëndimit, i cili vendos individin mbi çdo masë anonime, u farkëtua kur athinasit luftuan kundër persëve në Maratonë. Natyrisht, ne nuk i ngjajmë vërtet qytetarëve hoplitë të vitit 490 para erës sonë — për të filluar, ata nuk përballeshin me Kinën. Por le të vëmë re se historia përsëritet. Dhe një gjë të fundit: Pekini ishte një mbështetës logjistik kyç i Teheranit në luftën Iran-Irak. Saddami i mbështetur nga Perëndimi luftoi për tetë vjet dhe nuk fitoi kurrë. Atëherë, megjithatë, Izraeli mbështeste Mullahët.