Presidenti amerikan Donald Trump tha se po konsideron vendosjen e tarifave të reja ndaj vendeve që nuk mbështesin ambicien e tij për të aneksuar Groenlandën.
Trump ka insistuar për muaj me radhë se SHBA duhet të kontrollojë ishullin më të madh në botë, duke deklaruar më herët këtë javë se çdo gjë tjetër do të ishte “e papranueshme”. Ai argumentoi se blerja e këtij territorit të Arktikut, një territor gjysmë-autonom i aleatit të NATO-s, Danimarkës, do të shërbente për interesat e sigurisë kombëtare të SHBA dhe do të forconte aleancën ushtarake.
Gjatë një eventi për kujdesin shëndetësor të premten në Shtëpinë e Bardhë, Trump sugjeroi mundësinë e ndëshkimit të vendeve me tarifa nëse nuk mbështesin këtë plan.
“Mund të vendos tarifa ndaj vendeve nëse nuk bashkëpunojnë për Groenlandën, sepse na duhet Groenlanda për sigurinë kombëtare,” tha Trump. Ai bëri këtë deklaratë teksa shpjegonte se kishte përdorur më parë tarifat për të detyruar vende të tjera të bashkëpunojnë në një plan për uljen e çmimeve të barnave në SHBA.
Kjo ishte hera e parë që Trump propozon përdorimin e taksave doganore për çështjen e Groenlandës, por ai nuk specifikoi se cilat vende mund të targetohen apo çfarë autoriteti ligjor do të përdorte.
Groenlanda është e pasur me burime natyrore, përfshirë naftë, gaz dhe minerale të rralla. Pozicioni i saj midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën të përshtatshme për sisteme paralajmëruese të raketave dhe monitorim të anijeve në rajon.
Megjithatë, kontrolli amerikan mbi këtë territor përballet me kundërshtimin jo vetëm të Danimarkës dhe Groenlandës, por edhe të disa vendeve të tjera – dhe mbështetet vetëm nga 25% e amerikanëve, sipas një sondazhi të CNN.
Aleancat e vjetra në rrezik
Duke ngritur mundësinë që anëtari më i madh dhe më i fuqishëm i NATO-s të blejë ose aneksojë një territor tjetër, deklaratat e Trump kanë shkaktuar një krizë në aleancën e sigurisë të udhëhequr nga SHBA-ja në Evropë.
Përpjekja e tij për të kontrolluar Groenlandën ka shkaktuar zemërim mes vendeve evropiane. Danimarka paralajmëroi se një sulm ndaj Groenlandës do të shënonte praktikisht fundin e NATO-s, dhe njoftoi të mërkurën se po zgjeron praninë ushtarake atje “në bashkëpunim të ngushtë me aleatët e NATO-s.”
Franca, Gjermania, Holanda, Finlanda, Norvegjia dhe Suedia kanë konfirmuar se po dërgojnë personel ushtarak në ishull këtë javë. Kanadaja dhe Franca kanë njoftuar gjithashtu planet për të hapur konsullata në Nuuk, kryeqytetin e Groenlandës, në javët e ardhshme.
Më herët këtë javë, ministri i jashtëm i Danimarkës, Lars Løkke Rasmussen, dhe homologja e tij nga Groenlanda, Vivian Motzfeldt, vizituan Shtëpinë e Bardhë për takime pa rezultate konkrete mbi planin e Trump. Rasmussen tha se pati “një diskutim të hapur, por edhe konstruktiv” me Zëvendëspresidentin JD Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, por “pikat e tyre të pamjes vazhdojnë të ndryshojnë.”
Megjithatë, u ra dakord të krijohet “një grup pune i nivelit të lartë për të eksploruar nëse mund të gjendet një rrugë e përbashkët” që pritet të takohet në javët e ardhshme.
“Ra dakord që ka kuptim të ulem në një nivel të lartë për të parë nëse ka mundësi të adresohen shqetësimet e presidentit, ndërkohë që respektojmë vijat e kuqe të Mbretërisë së Danimarkës. Ky është punë që do të nisë,” tha Rasmussen në një konferencë për shtyp pas takimit.
Komanda ushtarake e Danimarkës në Arktik, e cila mbikëqyr Groenlandën, konfirmoi për CNN se marrëdhënia ushtarake me SHBA mbetet e pandryshuar, pavarësisht deklaratave të Trump. Gjenerali major Soren Andersen tha se komanda ka ftuar SHBA-në të marrë pjesë në stërvitje ushtarake në ishull, duke shtuar se misioni “Arctic Endurance” synon të pengojë Rusinë dhe të mbrojë krahun verior të NATO-s. Ai theksoi se nuk ka “kërcënim të menjëhershëm për Groenlandën.”
Aftësia e Trump për të vendosur tarifa të gjera ndaj vendeve të caktuara mund të kufizohet së shpejti, pasi Gjykata Supreme pritet të japë një vendim në një rast historik. Pavarësisht rezultatit, presidenti do të ketë ende shumë mënyra për të rritur tarifat, por alternativat janë më të kufizuara se sa qasja e përdorur për të targetuar vende specifike.