Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, deklaroi se shkurtimi i afatit nga shtatë ditë, siç ishte propozuar fillimisht në shtator, përbën një tjetër dëshmi të qasjes së Iranit në frymën e mirëbesimit. Megjithatë, ai theksoi se gjithçka varet nga qëndrimi i Uashingtonit.
Irani deklaroi të hënën se është i gatshëm të rihapë Ngushticën e Hormuzit brenda dy ditësh, nëse Shtetet e Bashkuara pranojnë kushtet e tij. Fillimisht, kur Teherani ia kishte paraqitur këtë propozim Uashingtonit përmes Katarit, në shtator, kishte parashikuar një afat prej shtatë ditësh.
“Mundësia e zbatimit të këtij plani brenda dy ditësh është një tjetër dëshmi e qasjes së Iranit në frymën e mirëbesimit”, deklaroi zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmaeil Baghaei.
“Ne kemi bërë të ditur se, nëse plotësohen kërkesat e Iranit, do të jetë e mundur të rikthehet siguria në Ngushticën e Hormuzit dhe të rifillojë procesi i negociatave brenda një kohe të shkurtër”, shtoi ai.
Baghaei bëri të ditur se shkëmbimi i mesazheve me SHBA-në përmes ndërmjetësve vijon, por theksoi se “gjithçka varet” nga pranimi i kërkesave të Iranit nga pala amerikane. “Vetëm atëherë mund të diskutojmë fazat e mëtejshme”, sqaroi ai.
Kushtet e Teheranit përfshijnë përfundimin e luftës në të gjitha frontet, zhbllokimin e aseteve iraniane të ngrira jashtë vendit, heqjen e sanksioneve ndaj sektorit të naftës dhe përfundimin e bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane.
Ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, paraqiti kërkesa të tjera në një intervistë për Al Jazeera-n, të publikuar të dielën. Ai tha se Uashingtoni duhet të pranojë gjithashtu një itinerar të ri lundrimi nëpër ngushticë, të dakordësuar mes Iranit dhe Omanit, të reduktojë praninë e trupave amerikane në rajon dhe të heqë sanksionet e vendosura që prej muajit gusht.
Që nga gushti, Uashingtoni ka ndërmarrë një valë të re masash kufizuese, të cilat i ka cilësuar si pjesë të strategjisë së “asfiksimit ekonomik” të Iranit.
Që prej shpërthimit të luftës mes Iranit dhe Izraelit në fund të shkurtit, Teherani pretendon se ka ruajtur kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, duke goditur vazhdimisht anijet që tentojnë të kalojnë pa autorizimin e tij. Ndërkohë, SHBA-ja ka vendosur një bllokadë detare ndaj porteve iraniane.
Përshpejtohen përpjekjet diplomatike
Intensifikimi i aktivitetit diplomatik vjen në një kohë kur Uashingtoni dhe Tel Avivi kanë shtuar kërcënimet ushtarake. Të shtunën, presidenti Donald Trump deklaroi se i duhej ende të “merrej” me një ose dy objektiva, përfshirë malin Pickaxe në Iranin qendror, një zonë për të cilën Uashingtoni dyshon se strehon infrastrukturë bërthamore, pretendim që Teherani e mohon.
Gjatë konferencës për shtyp të së hënës, Baghaei paralajmëroi se “çdo akt agresioni kundër Iranit, çdo sulm ushtarak ndaj tij, pavarësisht mjeteve të përdorura, do të marrë një përgjigje të fuqishme, të menjëhershme dhe gjithëpërfshirëse nga ana jonë”.
Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, udhëtoi të hënën drejt Dohas për të ndihmuar në hartimin e një marrëveshjeje paraprake, ndërsa Katari po luan rolin e ndërmjetësit.
Ndërkohë, Kina njoftoi se po dërgon të dërguarin e saj të posaçëm, Zhai Jun, në Iran, Oman dhe Arabinë Saudite, me synimin për të nxitur palët t’i japin fund luftimeve.
Presidenti kinez Xi Jinping deklaroi se Lindja e Mesme dhe Gjiri Persik nuk duhet të shndërrohen në një arenë rivaliteti mes fuqive të mëdha. Pekini dhe Muscati u kanë bërë thirrje së bashku Uashingtonit dhe Teheranit të rikthehen te “memorandumi i mirëkuptimit i Islamabadit”, raportuan mediat shtetërore kineze.
Ndërkohë, zyrtarët në Teheran vijuan të përcaktojnë vijat e tyre të kuqe. Nënkryetari i Parlamentit iranian, Ali Nikzad, deklaroi se Irani nuk do të hyjë në negociata bërthamore nën presion dhe se bisedimet e mëparshme kanë përfunduar me premtime të pambajtura.
Mohsen Rezaei, sekretar i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare të Iranit, deklaroi të shtunën se SHBA-ja duhet të plotësojë kushtet e Iranit përpara se të nisin negociatat. Rezaei tha se kishte marrë një letër nga zëvendëspresidenti amerikan JD Vance, por ende nuk i ishte përgjigjur.
Ndërkohë, Komanda Qendrore e Ushtrisë Amerikane (CENTCOM) hodhi poshtë pretendimet iraniane se sulmet e saj kishin shënjestruar vetëm objektiva ushtarake.
Në një reagim në platformën X, CENTCOM deklaroi se Irani kishte goditur qëllimisht zona të banuara, qendra civile dhe marinarë civilë në ujërat ndërkombëtare, duke shkaktuar të paktën 20 viktima.
Anwar Gargash, këshilltar i presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe, deklaroi në konferencën Manama Dialogue, në Bahrein, se Abu Dhabi nuk dëshiron një krizë të zgjatur me Iranin, por pranoi se besimi mes palëve është dëmtuar.
“Ky dëm nuk është shkaktuar nga ne. Përkundrazi, besimi u dëmtua pas sulmit të Iranit ndaj nesh”, tha ai.
Aktiviteti diplomatik zhvillohet në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA, që mbahen të martën. Presionet ekonomike të lidhura me luftën në Iran kanë shtuar shqetësimet për humbje të mundshme të vendeve të republikanëve në Kongres.
Shpallja e rezultateve të mërkurën përkon me përvjetorin e marrjes peng të ambasadës amerikane në Teheran, në vitin 1979, kur 52 diplomatë amerikanë u mbajtën peng për më shumë se një vit.
Në të gjithë vendin priten protesta kundër SHBA-së, të organizuara nga autoritetet iraniane. Ndërkohë, ditët e fundit në Teheran janë vendosur billborde që paraqesin Trumpin pas hekurave të burgut.
Të dielën në mbrëmje, Trump deklaroi se një ditë më parë kishte zhvilluar bisedime “shumë të mira” me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, gjatë të cilave kishin diskutuar edhe për Iranin, pa dhënë detaje të mëtejshme. Zyra e Netanyahut nuk ka komentuar mbi takimin.
Që prej zgjedhjeve në Izrael, të mbajtura të martën e kaluar, Netanyahu ka folur publikisht vetëm për procesin zgjedhor. Rezultatet mbeten të paqarta. Vlerësimet paraprake sugjerojnë se ai mund të mos arrijë të sigurojë shumicën e nevojshme për formimin e një koalicioni qeverisës, megjithëse deri tani nuk është krijuar asnjë alternativë tjetër qeveritare.