Fizikani me origjinë belge, Francis Halzen, ka fituar Çmimin Nobel në Fizikë për punën e tij pionere në zhvillimin e Observatorit IceCube, një strukturë unike në Polin e Jugut që zbulon neutrinot – grimca të pakapshme që mbartin të dhëna për proceset më energjetike dhe misterioze të universit.
Halzen drejtoi zhvillimin e IceCube, i cili përbëhet nga mijëra sensorë drite të vendosur thellë në një sipërfaqe gjigante akulli në Antarktidë. Kur një neutrino ndërvepron me akullin, krijohen grimca që lëshojnë një shkëlqim blu, duke u dhënë shkencëtarëve mundësinë të përcaktojnë drejtimin dhe origjinën e këtyre grimcave.
Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave vlerësoi “vizionin dhe udhëheqjen shkencore” të Halzen, ndërsa Komiteti Nobel tha se puna e tij ka hapur rrugën për “një lloj të ri astronomije”.
Halzen e prezantoi idenë për zbulimin e neutrinove në Polin e Jugut që në vitin 1988. Ai tha se ishte i befasuar nga suksesi i projektit, duke theksuar se në fillim shumë pak njerëz besonin se ideja do të funksiononte.
Neutrinot mund të përshkojnë materien dhe nuk devijohen nga fushat magnetike, duke i bërë ato “lajmëtarë” të rëndësishëm nga hapësira e largët. Studimi i tyre ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë shpërthimet e yjeve dhe proceset që ndodhin pranë vrimave të zeza gjigante.
Ekspertët e kanë cilësuar IceCube si një instrument që ka hapur një dritare të re drejt universit, duke mundësuar studimin e fenomeneve që teleskopët tradicionalë nuk mund t’i shohin.