Përqindja e njerëzve në rrezik varfërie ose përjashtimi social në Evropë ndryshon jo vetëm midis vendeve, por edhe midis kryeqyteteve dhe rajoneve. Euronews Business analizon këto diferenca.
Në vitin 2025, 92.7 milionë persona në Bashkimin Evropian ishin në rrezik varfërie ose përjashtimi social. Kjo përbën 20.9% të popullsisë totale, ose pothuajse një në pesë persona. Normat e rrezikut të varfërisë ose përjashtimit social (AROPE) ndryshojnë ndjeshëm jo vetëm midis vendeve evropiane, por edhe brenda secilit shtet, sipas rajoneve.
Sipas të dhënave të Eurostat, Bullgaria (29.0%), Greqia (27.5%) dhe Rumania (27.4%) kishin normat më të larta të AROPE në vitin 2025. Ndërsa më të ulëtat u regjistruan në Çeki (11.5%), Poloni (15.0%) dhe Slloveni (15.5%).
Nga katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Spanja dallohet me normën më të lartë prej 25.7%, që do të thotë se më shumë se një në katër persona është në rrezik. Gjermania (21.2%) dhe Italia (22.6%) janë gjithashtu mbi mesataren e BE-së prej 20.9%, ndërsa Franca (20.8%) qëndron pak nën të.
Rreziku i varfërisë në kryeqytete
Pamja ndryshon ndjeshëm kur analizohen kryeqytetet. Mes 24 kryeqyteteve evropiane për të cilat ka të dhëna, normat e AROPE variojnë nga 2.9% në Bratislavë deri në 33.6% në Bruksel. As Sllovakia dhe as Belgjika nuk renditen ndër vendet me normat më të larta apo më të ulëta në përgjithësi, por kryeqytetet e tyre përfaqësojnë skajet e këtij spektri.
Duhet theksuar se përkufizimi i kryeqytetit dhe rajoneve mund të ndryshojë, pasi disa të dhëna i referohen rajoneve më të gjera që përfshijnë edhe qytetin.
Vjena (29.4%) dhe Berlini (24.4%) ndjekin Brukselin në krye të listës. Më shumë se një në pesë persona janë gjithashtu në rrezik në Athinë (23.6%), Paris (20.9%) dhe Romë (20.7%).
Kryeqytetet e Evropës Lindore paraqesin norma më të ulëta. Krahas Bratislavës, Varshava (7.1%) dhe Praga (9.1%) janë në shifra njëshifrore. Budapesti, Zagrebi, Lubjana dhe Bukureshti mbeten gjithashtu nën 15%.
Në shumicën e vendeve, rajoni i kryeqytetit ka normë më të ulët AROPE se mesatarja kombëtare, por ka përjashtime të rëndësishme.
Më i dukshmi është Brukseli krahasuar me Belgjikën: 33.6% kundrejt 16.5%, një diferencë prej 17.1 pikë përqindjeje. Vjena ndjek me një diferencë prej 10.6 pikësh mbi mesataren kombëtare. Berlini është 3.2 pikë më lart. Në Amsterdam, Kopenhagen dhe Paris diferencat janë minimale.
Në drejtim të kundërt, mesatarja kombëtare e Sllovakisë është 13.8 pikë përqindjeje më e lartë se Bratislava. Edhe Rumania ka të njëjtën diferencë, me Bukureshtin dukshëm nën mesataren e vendit.
Ndër ekonomitë më të mëdha të BE-së, mesatarja e Spanjës (25.7%) është dukshëm më e lartë se Madridi (19.4%), një diferencë prej 6.3 pikësh. Në Itali diferenca është më e vogël, vetëm 1.9 pikë, por mesatarja kombëtare mbetet gjithsesi më e lartë se Roma.
Diferencat rajonale
Kur përfshihen të gjitha rajonet, dallimet brenda vendeve bëhen edhe më të mëdha. Italia regjistron hendekun më të madh, me 39.7 pikë përqindjeje: AROPE arrin 45.3% në Kalabri, ndërsa është vetëm 5.6% në Valle d’Aosta. Në Spanjë, diferenca midis Ciudad de Melilla dhe País Vasco është 29 pikë.
Finlanda ka hendekun më të vogël, vetëm 3 pikë, midis Helsinki-Uusimaa (15.5%) dhe Länsi-Suomi (18.5%). Portugalia, Sllovenia dhe Danimarka gjithashtu kanë diferenca të vogla rajonale.
Përveç kushteve ekonomike dhe sociale, madhësia e vendit dhe numri i rajoneve të përfshira në të dhëna mund të ndikojnë në këto rezultate.
Katër rajone në Itali dhe tre në Spanjë janë ndër 15 më të prekurat në Evropë. Kalabria kryeson listën me 45.3%, e ndjekur nga dy rajone të tjera italiane dhe Ciudad de Melilla në Spanjë me 43.7%.
Evropa Qendrore dhe Lindore dominojnë listën e rajoneve me nivelet më të ulëta. Rajoni Bratislavský në Sllovaki regjistron vetëm 2.9%, më i ulëti në Evropë, ndërsa pesë rajone veriore të Italisë gjithashtu renditen ndër më pak të ekspozuarat.
Në vitin 2025, kishte 20 rajone ku të paktën 33% e popullsisë ishte në rrezik varfërie ose përjashtimi social. Këto rajone ishin të përqendruara kryesisht në Itali, Spanjë dhe Bullgari (me nga katër secila), si dhe në Greqi (tre rajone).
Në këtë grup përfshiheshin gjithashtu dy rajone kryesisht urbane në Evropën Perëndimore: Rajoni i Brukselit në Belgjikë (33.6%) dhe Bremeni në Gjermani (35.4%), si dhe Ticinon në Zvicër (33.1%).
Çfarë do të thotë “në rrezik varfërie ose përjashtimi social”?
Sipas Eurostat, AROPE mat përqindjen e njerëzve që janë ose në rrezik varfërie, ose në privim të rëndë material dhe social (SMSD), ose që jetojnë në një familje me intensitet shumë të ulët pune. Pragu i varfërisë përcaktohet në 60% të të ardhurave mesatare kombëtare të disponueshme pas transfereve sociale. SMSD i referohet mungesës së detyruar të artikujve bazë dhe të nevojshëm për një jetë të denjë.