Një analizë e re nga UNICEF tregon se fëmijët po e përqafojnë inteligjencën artificiale (AI) me ritme shumë më të shpejta se të rriturit. Miliona prej tyre po e përdorin atë për ndihmë me detyrat e shkollës dhe, në disa raste, edhe për këshilla personale.
Sipas të dhënave të UNICEF, të paktën 20 milionë fëmijë në 10 vende kanë përdorur inteligjencën artificiale, ndërsa shumë të rinj po e adoptojnë këtë teknologji shumë më shpejt se të rriturit.
Agjencia e Kombeve të Bashkuara për fëmijët tha se fëmijët po i tejkalojnë të rriturit “duke e përdorur AI-n me një ritëm më shumë se tre herë më të lartë”, bazuar në të dhënat e mbledhura nga vendet e përfshira në studim.
Gjetjet tregojnë se më shumë se 2 milionë fëmijë, ose rreth një në dhjetë, thanë se përdorin AI “për këshilla mbi gjëra që i shqetësojnë”. Ndërkohë, rreth 13 milionë fëmijë raportuan se përdorin mjete të inteligjencës artificiale për të ndihmuar mësimin dhe detyrat e shkollës.
UNICEF paralajmëroi se përhapja e shpejtë e kësaj teknologjie po ecën më shpejt sesa masat për rregullimin dhe mbrojtjen e përdoruesve, duke i lënë fëmijët veçanërisht të ekspozuar ndaj rreziqeve.
“Fëmijët janë më të ekspozuar ndaj sistemeve të AI — përfshirë mënyrën se si ato projektohen, modelet e tyre të biznesit dhe mënyrën se si përdoren të dhënat e tyre — ndërkohë që kanë shumë më pak mundësi për t’i shmangur ose kundërshtuar ato”, tha UNICEF, duke shtuar se “shumica e rregullave për AI nuk i japin përparësi mbrojtjes së fëmijëve”.
Organizata paralajmëroi gjithashtu se efektet afatgjata të inteligjencës artificiale te të rinjtë ende nuk njihen plotësisht.
“Dëshmitë mbi ndikimin e saj në zhvillimin njohës, varësinë emocionale dhe ekspozimin ndaj dëmeve sapo kanë filluar të dalin”, tha UNICEF. “Në praktikë, një brez i tërë po rritet brenda një eksperimenti global.”
Edhe vetë fëmijët kanë shprehur shqetësime për këtë teknologji.
Sipas analizës, një e treta e fëmijëve në vendet e anketuara thanë se shqetësohen për përdorimin e AI për “mashtrime, manipulime ose përhapje të informacionit të rremë”, ndërsa një e katërta kishin frikë se fotot ose videot e tyre mund të manipulohen për të krijuar deepfake me përmbajtje seksuale.
UNICEF tha se shumë sisteme të inteligjencës artificiale po arrijnë te fëmijët pa masa të mjaftueshme mbrojtëse, duke e përshkruar sigurinë si “diçka që duket se është menduar vetëm në fund”.
Thirrje për veprim përpara dialogut të OKB-së mbi AI
Gjetjet u publikuan përpara Dialogut të parë Global mbi Qeverisjen e Inteligjencës Artificiale në Kombet e Bashkuara.
UNICEF po u kërkon qeverive, kompanive private dhe partnerëve të tjerë që të përfshijnë të drejtat e fëmijëve — veçanërisht të drejtën për siguri dhe mbrojtje — në rregullat globale për inteligjencën artificiale.
Rekomandimet e organizatës përfshijnë investime në kërkime mbi ndikimin e AI te zhvillimi dhe mirëqenia e fëmijëve, veçanërisht për sa i përket rreziqeve.
UNICEF e përshkroi këtë periudhë si “një moment vendimtar”, duke theksuar se:
“Zgjedhjet që bëhen sot për inteligjencën artificiale do të përcaktojnë sigurinë, privatësinë, mirëqenien dhe mundësitë e barabarta të fëmijëve për dekadat që vijnë.”