Kryeministri Edi Rama ka zgjedhur t’u përgjigjet protestave kundër projektit në Zvërnec dhe Sazan, jo duke adresuar shqetësimet e ngritura nga qytetarët dhe ambientalistët, por duke numëruar protestuesit dhe duke sulmuar mediat ndërkombëtare që i kanë pasqyruar ato.
Në një reagim të gjatë në rrjetet sociale, Rama pretendon se protesta e sotme mblodhi rreth 2 mijë persona dhe se edhe në kulmin e saj nuk ka kaluar 8 mijë pjesëmarrës. Për kryeministrin, vëmendja e madhe ndërkombëtare ndaj protestave është rezultat i asaj që ai e quan “histeri dixhitale”, “amplifikim artificial” dhe deformim i realitetit nga mediat dhe rrjetet sociale.
Por deklaratat e Ramës vijnë në një moment kur protestat kanë gjetur jehonë në disa prej mediave më të mëdha ndërkombëtare, të cilat kanë raportuar për kundërshtimin publik ndaj projektit të mbështetur nga qeveria dhe të lidhur me investitorë ndërkombëtarë.
Në vend që të fokusohet te shqetësimet e ngritura nga organizatat ambientaliste, Rama ka zgjedhur të zhvillojë një polemikë me CNN, mediat e huaja dhe rrjetet sociale, duke argumentuar se protesta po paraqitet më e madhe sesa është në të vërtetë.
Në reagimin e tij, kryeministri shkon edhe më tej, duke paralajmëruar për “luftë hibride informacioni”, profile anonime dhe manipulim të opinionit publik. Sipas tij, shumë raportime nuk arrijnë të dallojnë mes ishullit të Sazanit dhe zonës së kontestuar në Zvërnec, duke krijuar konfuzion te publiku.
Ndërkohë protestat kanë vazhduar për disa ditë radhazi dhe kanë tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare, të cilat e kanë lidhur çështjen jo vetëm me shqetësime mjedisore, por edhe me qeverisjen.
Reagimi i plotë i Ramës:
Për CNN International dhe për të gjitha mediat e pafundme, të mëdha e të vogla, së bashku me të gjithë krijuesit e përmbajtjes me qëllime të mira në Facebook, X, Instagram, TikTok dhe çdo platformë tjetër që sot formëson bisedën globale, do të dëshiroja shumë të përcillja mesazhin e mëposhtëm:
Ndërsa flasim, protesta e sotme ka mbledhur rreth 2,000 pjesëmarrës. Ky është numri më i ulët deri tani, por edhe në kulmin e saj, pjesëmarrja nuk ka kaluar kurrë 8,000 persona.
Atëherë, si është e mundur që ajo që një pjesë e madhe e botës ka parë gjatë ditëve të fundit duket kaq e madhe, kaq dramatike, kaq dërrmuese?
Në një moment, kur histeria dixhitale e krijuar artificialisht e këtyre ditëve të ketë kaluar dhe emocionet të jenë qetësuar, bota demokratike duhet të shqyrtojë më nga afër se si hendeku midis realitetit dhe paraqitjes së tij u bë kaq i madh.
Jo thjesht si çështje e këtij rasti të veçantë, por si simptomë e diçkaje shumë më të madhe.
Si mundi një vend i vogël të bëhej lajm global për arsye kaq të shkëputura nga realiteti në terren?
Si mundi një protestë lokale me disa mijëra pjesëmarrës të shndërrohej në një spektakël ndërkombëtar?
Si mundën supozimet të ktheheshin në fakte, narrativat në verdikte dhe spekulimet në të vërteta të pranuara, përpara se të verifikoheshin faktet bazë?
Dhe ndoshta më e rëndësishmja, çfarë tregon kjo për ekosistemin tonë informativ, kur perceptimi mund të udhëtojë nëpër botë më shpejt se vetë realiteti?
Sepse realiteti është se ende nuk ka një projekt.
Nuk ka ende një leje ndërtimi.
Nuk ka ende ndërtim.
Madje nuk ka ende as një projekt përfundimtar.
Ekziston vetëm një vizion dhe një plan: ta transformojmë Shqipërinë në destinacionin më tërheqës të turizmit elitar në këtë pjesë të botës, duke krijuar njëkohësisht një zhvillim mjedisor neto pozitiv, i cili, sipas vizionit aktual, do të rezultonte në rreth 25% më shumë pemë dhe hapësira të gjelbra sesa ekzistojnë sot, së bashku me përmirësime të matshme në disa tregues të biodiversitetit.
Ambicia nuk është thjesht të ndërtohet.
Ambicia është të demonstrohet se zhvillimi dhe përmirësimi i mjedisit mund të ecin krah për krah.
Pikërisht për këtë arsye, disa nga ekspertët më të njohur në botë në ekologji, biodiversitet, arkitekturë peizazhi, inxhinieri mjedisore dhe turizëm të qëndrueshëm po punojnë mbi këto koncepte dhe parametra.
Nëse do të kenë sukses apo do të dështojnë, kjo është çështje për vlerësime të ardhshme, për shkencën, për shqyrtimin publik dhe për debat transparent.
Por të paraqesësh si katastrofë mjedisore diçka që ende nuk ekziston, nuk është projektuar, nuk është lejuar dhe që, sipas objektivave të shpallura, synon të prodhojë rezultate pozitive për mjedisin, nuk është një kontribut serioz në diskutimin publik.
Megjithatë, nga kjo realitet i thjeshtë lindi një uragan histerie dixhitale, tituj apokaliptikë, zemërim i prodhuar artificialisht dhe përfundime të përgjithshme të paraqitura si fakte të mirëqena.
Gjatë rrugës u shfaqën deepfake, imazhe të manipuluara, pretendime të fabrikuara, amplifikim i koordinuar, rrjete anonime dhe sjellje online që mbartin shumë nga karakteristikat e luftës hibride të informacionit, e cila po ndikon gjithnjë e më shumë debatin publik në shoqëritë demokratike.
Edhe më e habitshme është se platformat e mediave sociale regjistruan një shpërthim aktiviteti rreth kësaj teme, me angazhimin në gjuhën shqipe që u rrit disa herë brenda vetëm pak ditësh. Një pjesë e konsiderueshme e kësaj rritjeje të menjëhershme duket se nuk është nxitur nga një zgjerim organik i pjesëmarrjes publike, por nga përhapja e shpejtë e profileve të krijuara rishtazi, llogarive anonime dhe faqeve me pak ose aspak histori të identifikueshme, duke ngritur pyetje legjitime mbi amplifikimin artificial dhe prodhimin e një momentumi dixhital të fabrikuar.
Por ndoshta detaji më domethënës është gjithashtu më i thjeshti.
Një numër i jashtëzakonshëm raportimesh nuk bëjnë as dallimin mes një ishulli dhe një prone private në territorin kontinental.
Vetë protesta lidhet me këtë të fundit.
Jo me të parën.
Në fakt, aktualisht nuk ka ndonjë polemikë të rëndësishme publike në Shqipëri lidhur me vetë ishullin.
Megjithatë, artikuj, postime dhe komente të panumërta i bashkojnë të dyja në një narrativë të vetme, duke krijuar konfuzion aty ku duhet të ketë saktësi dhe emocion aty ku duhet të mbizotërojnë faktet.
Mospajtimi është legjitim.
Kritika është legjitime.
Pyetjet janë legjitime.
Shqetësimet mjedisore janë legjitime.
Shqyrtimi publik është legjitim.
Ajo që nuk është legjitime është zëvendësimi i fakteve me supozime, i supozimeve me siguri absolute dhe i sigurisë absolute me zemërim kolektiv.
Ajo që nuk është legjitime është trajtimi i pretendimeve si fakte, i spekulimeve si prova dhe i frikërave si përfundime.
Dhe kur media shumë të respektuara ndalojnë së bërë dallimet bazë, kur nuk ndajnë më atë që ekziston nga ajo që nuk ekziston, atë që propozohet nga ajo që është miratuar, atë që po debatohet nga ajo që thjesht imagjinohet, ato nuk keqinformojnë thjesht.
Ato kontribuojnë në gërryerjen e vetë realitetit.
Dhe kjo duhet të shqetësojë çdo demokraci.
Sepse kështu shkatërrohet gradualisht besimi te institucionet.
Kështu gërryhet besimi te politika tradicionale.
Kështu përgatitet terreni për demagogë, sharlatanë dhe tregtarë profesionistë të zemërimit.
Kështu normalizohen thirrjet për shkatërrimin e kundërshtarëve politikë.
Kështu amplifikohen dhe legjitimohen britmat për “tradhtarë”, “armiq të popullit” dhe madje kërkesat për vdekje e hakmarrje.
Kështu rikthehen fantazmat e vjetra të fanatizmit, të veshura me rroba të reja dixhitale.
Kështu fashizmi rishpik veten për epokën e algoritmeve.
Shqipëria do ta kalojë edhe këtë.
Ne do të vazhdojmë rrugëtimin tonë.
Do të vazhdojmë ta transformojmë vendin tonë në një destinacion të shkëlqyer për turizmin elitar, në një demokraci më të fortë dhe në një anëtar krenar të familjes evropiane.
Por kjo histori duhet të ketë rëndësi shumë përtej Shqipërisë.
Sepse të tjerët mund të shohin në të një paralajmërim për atë që po vjen.
Jetojmë në një kohë kur shoqëritë demokratike po investojnë miliarda për t’u mbrojtur nga raketat me rreze të gjatë, dronët dhe kërcënimet e jashtme.
Dhe kjo është e mençur.
Por mbrojtja e vendeve tona nga raketat do të ketë shumë pak vlerë nëse nuk arrijmë të mbrojmë shpirtin e vendeve tona dhe mendjet e të rinjve tanë nga manipulimi në shkallë industriale, urrejtja dhe gënjeshtrat që mbërrijnë çdo ditë nga një distancë shumë më e shkurtër se ajo që mund të përshkojë çdo raketë:
Distanca midis ekranit të një telefoni inteligjent dhe mendjes së njeriut.
Sepse nëse e humbasim këtë betejë, një ditë mund të zbulojmë se kemi mbrojtur kufijtë tanë tokësorë, ndërsa kemi lejuar që themelet e shoqërive tona demokratike të shemben nga brenda.
Dhe atëherë mund të mbetet shumë pak për t’u mbrojtur.