Një valë e fuqishme votash në favor të demokratëve përmbysi balancat politike në SHBA. Partia fitoi shumicën në Senat dhe Dhomën e Përfaqësuesve, duke shënuar fitore historike në bastionet tradicionale republikane dhe duke i dhënë një mesazh të fortë presidentit Donald Trump.
Demokratët kanë siguruar kontrollin e të dy dhomave të Kongresit amerikan, Senatit dhe Dhomës së Përfaqësuesve, pas një fitoreje të gjerë në zgjedhjet e mesit të mandatit, të zhvilluara të martën. Rezultati përbën një goditje të rëndë politike për presidentin Donald Trump, pasi miliona votues amerikanë shprehën pakënaqësinë e tyre ndaj drejtimit të vendit nga administrata e tij.
Edhe në shtetet tradicionalisht republikane, ku Trump kishte fituar mbështetje të konsiderueshme në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024, votuesit u orientuan masivisht drejt demokratëve. Pakënaqësia ndaj luftës me Iranin, rritja e kostos së jetesës dhe kritikat ndaj mënyrës se si presidenti po drejton vendin rezultuan vendimtare në këtë përmbysje politike.
Në Kansas, demokratët fituan për herë të parë një vend në Senat që nga periudha e Depresionit të Madh, gati një shekull më parë. Në Karolinën e Jugut, një shtet që Trump e kishte fituar me afro 18 pikë diferencë në vitin 2024, demokratët arritën të mposhtin kandidatin republikan të mbështetur personalisht prej tij.
Ndërkohë, në Teksas, shtetin më të madh të drejtuar tradicionalisht nga republikanët, demokratët i dhanë fund një serie të gjatë humbjesh, duke fituar një vend në Senat dhe duke rrëzuar nga detyra guvernatorin tre mandate Greg Abbott.
Rezultati i zgjedhjeve pritet të sjellë një realitet të ri politik në Uashington, me pushtetin e ndarë mes demokratëve dhe republikanëve. Gjatë dy viteve të fundit, Kongresi i kontrolluar nga republikanët kishte ushtruar shumë pak presion për të kufizuar vendimet e presidentit Trump.
Me marrjen e detyrave në janar, demokratët pritet të përdorin shumicën e tyre për të nisur hetime ndaj administratës Trump, familjes së tij dhe aleatëve politikë. Ata do të kenë gjithashtu mundësinë të kërkojnë lëshime për miratimin e ligjeve të rëndësishme.
Kontrolli i Senatit do t’u japë demokratëve edhe fuqinë për të bllokuar emërimet e presidentit, përfshirë kandidatët për Gjykatën e Lartë të SHBA-së, në rast se krijohet ndonjë vend vakant.
“Ekziston tashmë një riformësim brezash i hartës së Senatit, i cili do të ndryshojë Amerikën”, deklaroi Chuck Schumer, drejtuesi i demokratëve në Senat. “Amerikanët votuan për ndryshim dhe tani demokratët duhet ta realizojnë atë.”
Trump, i cili Kushtetuta amerikane nuk e lejon të kandidojë për një mandat të tretë presidencial, ka ushtruar kontroll të fortë mbi Partinë Republikane gjatë pjesës më të madhe të dekadës së fundit. Megjithatë, humbja e shumicës në Kongres mund të përshpejtojë dobësimin e ndikimit të tij politik, ndërsa vëmendja po zhvendoset gradualisht drejt zgjedhjeve presidenciale të vitit 2028.
Pavarësisht shqetësimeve se presidenti mund të kundërshtonte rezultatin, siç bëri pas zgjedhjeve të vitit 2020, Trump e pranoi humbjen dhe përgëzoi demokratët në një intervistë për Fox News. Ai u shpreh se ishte i gatshëm të bashkëpunonte me ta për çështje si emigracioni, por paralajmëroi se do të vendoste veton ndaj çdo projektligji që do ta konsideronte “të çmendur”.
Demokratët e përqendruan fushatën te korrupsioni dhe vështirësitë ekonomike, duke fajësuar politikat tarifore të Trumpit dhe luftën me Iranin për rritjen e kostos së jetesës. Ata vunë gjithashtu në qendër të kritikave miliardat e dollarëve që, sipas tyre, familja Trump ka përfituar që prej rikthimit të presidentit në Shtëpinë e Bardhë.
Nga ana tjetër, republikanët, të udhëhequr nga Trump, u përqendruan te çështjet kulturore, përfshirë të drejtat e personave transgjinorë, duke i cilësuar demokratët si radikalë dhe ekstremistë.
Megjithatë, sondazhet treguan se shqetësimet kryesore të votuesve lidheshin me ekonominë dhe fuqinë blerëse.
Sipas të dhënave të përpiluara nga Reuters dhe USA Today, demokratët shënuan përparim në shumicën dërrmuese të rreth 1,700 qarqeve ku ishin numëruar votat deri të martën në mbrëmje.
Përparimi i tyre u vu re si në zonat më të pasura, ashtu edhe në ato më të varfra, në qarqet me nivel të lartë arsimimi universitar dhe në ato ku ky nivel është më i ulët. Një rritje e veçantë e mbështetjes për demokratët u regjistrua në zonat me popullsi të madhe latine, përfshirë qarqet kufitare të Teksasit dhe zonat bujqësore të Kansasit.
Në qarkun Seward të Kansasit, ku ndodhet një prej impianteve më të mëdha të përpunimit të mishit të viçit në SHBA dhe ku rreth gjysma e votuesve të kualifikuar janë hispanikë, kandidati demokrat Adam Hamilton kryesoi me 13 pikë ndaj senatorit republikan në detyrë Roger Marshall. Kjo përbën një ndryshim të jashtëzakonshëm krahasuar me vitin 2024, kur Trump kishte fituar në këtë qark me 39 pikë diferencë.
Demokratët fituan të gjitha 20 garat më konkurruese për Dhomën e Përfaqësuesve që ishin përfunduar deri në atë moment. Ndërkohë, përpjekja e republikanëve për të rishikuar kufijtë e disa zonave zgjedhore, me qëllim përmirësimin e pozicionit të tyre elektoral, rezultoi kryesisht e pasuksesshme.
Kandidatët e mbështetur nga Trump pësojnë humbje
Zgjedhjet e mesit të mandatit konsiderohen tradicionalisht si një referendum për presidentin në detyrë. Trump u përfshi drejtpërdrejt në fushatë, duke zhvilluar dhjetëra tubime elektorale dhe duke u kërkuar vazhdimisht mbështetësve të votonin sikur emri i tij të ishte në fletën e votimit.
Ai ndërhyri gjithashtu në disa gara zgjedhore për të garantuar fitoren e kandidatëve të preferuar, pavarësisht rezervave të disa republikanëve lidhur me figurën dhe pozicionin e tyre politik.
Në Teksas, Trump mbështeti prokurorin e përgjithshëm të shtetit, Ken Paxton, përballë senatorit në detyrë John Cornyn. Në Karolinën e Jugut, presidenti mbështeti Darline Graham, një figurë pa shumë përvojë politike, pas vdekjes së papritur të vëllait të saj, senatorit Lindsey Graham, në fillim të këtij viti.
Të dy kandidatët pësuan humbje.
Edhe republikanët që u përpoqën të distancoheshin nga Trump nuk arritën t’i shpëtonin pakënaqësisë së votuesve. Në Maine, senatorja republikane Susan Collins i dha fund karrierës së saj 30-vjeçare në Senat, pavarësisht se gjatë fushatës kishte theksuar gatishmërinë për të kundërshtuar presidentin në çështje të caktuara.
Një tjetër moment historik u shënua në Michigan, ku demokrati progresist Abdul El-Sayed fitoi vendin vakant në Senat, duke u bërë myslimani i parë i zgjedhur në këtë institucion.
Ai mposhti ish-kongresmenin dhe ish-agjentin e FBI-së, Mike Rogers, i cili kishte mbështetjen e Trumpit. Gjatë fushatës, Rogers ishte përpjekur ta paraqiste El-Sayed, një amerikan me origjinë egjiptiane i lindur në Michigan, si ekstremist fetar, pretendim që nuk mbështetej nga faktet.
“Ju zgjodhët urrejtjen, ndërsa Michigan zgjodhi shpresën”, deklaroi El-Sayed përpara mbështetësve të tij gjatë festimeve të fitores.
Në orët e para të së mërkurës, rezultatet në garat konkurruese për Senatin në Mississippi dhe Alaska ende nuk ishin shpallur përfundimisht.
Ndërsa bëhej gjithnjë e më e qartë se republikanët rrezikonin të humbnin shumicën në Kongres, Trump reagoi përmes një postimi në rrjetet sociale.
“Unë nuk isha në fletën e votimit dhe, po të kisha qenë, do të kishim fituar me diferencë dërrmuese!”, shkroi presidenti.
Sipas sondazheve në dalje të votimit, të realizuara nga SSRS në emër të një konsorciumi mediash amerikane, përfshirë rrjetet kryesore televizive dhe Associated Press, gjysma e votuesve në të gjithë vendin i konsideruan zgjedhjet e vitit 2026 si një mundësi për të ndëshkuar politikisht presidentin.
Ndërkohë, tre të katërtat e të anketuarve deklaruan se ishin “të zemëruar” ose “të pakënaqur” me drejtimin në të cilin po shkonte vendi.
Rreth 70% e votuesve u shprehën se dëshironin që Kongresi të ushtronte më shumë kontroll dhe balancë ndaj pushtetit presidencial.
“Me fitore të gjera dhe vendimtare, populli amerikan ka refuzuar degjenerimin, korrupsionin dhe paaftësinë e njeriut të quajtur president Donald J. Trump”, deklaroi senatori demokrat i Gjeorgjisë, Jon Ossoff, gjatë festës së fitores.
Në Florida, republikani Byron Donalds fitoi garën për guvernator, duke u bërë guvernatori i parë republikan me ngjyrë në historinë e SHBA-së.
Ndërkohë, demokratja Gina Hinojosa pritet të bëhet guvernatorja e parë latine e Teksasit, ndërsa Xavier Becerra do të jetë guvernatori i parë me origjinë latine i Kalifornisë.
Rezultati i zgjedhjeve shënon një ndryshim të thellë në skenën politike amerikane dhe një dobësim të ndjeshëm të pozicionit të Donald Trump, në një moment kur beteja për trashëgiminë e tij politike dhe garën presidenciale të vitit 2028 ka nisur të marrë formë.