Komisioni Europian ka propozuar përjashtimin e burrave ukrainas në moshë ushtarake nga skema e mbrojtjes së përkohshme të BE-së, ndërsa njëkohësisht kërkon zgjatjen e këtij programi deri në mars të vitit 2028. Sipas Brukselit, masa synon të ndihmojë Ukrainën në forcimin e kapaciteteve të saj ushtarake.
Propozimi vjen pas presionit të disa shteteve anëtare të BE-së për të ashpërsuar rregullat e mbrojtjes së përkohshme, duke argumentuar se integrimi i refugjatëve po bëhet gjithnjë e më sfidues dhe se Ukraina ka nevojë për më shumë personel ushtarak. Edhe Kievi e mbështet këtë nismë, pasi sipas ligjit ushtarak në fuqi, shumica e burrave mbi moshën 23 vjeç nuk lejohen të largohen nga vendi.
“Propozimi ynë merr në konsideratë nevojat në zhvillim të Ukrainës në fushën e mbrojtjes”, deklaroi Komisioneri Europian për Çështjet e Brendshme, Magnus Brunner.
Sipas masës së re, mbrojtja e përkohshme nuk duhet t’u jepet “personave që nuk mund të largohen ligjërisht nga Ukraina për shkak të detyrimeve të tyre ushtarake”.
Në praktikë, kjo nënkupton përjashtimin e burrave nga mosha 23 deri në 60 vjeç. Legjislacioni ukrainas përjashton nga shërbimi ushtarak personat me aftësi të kufizuara, ata që konsiderohen të papërshtatshëm për shërbim, baballarët me tre ose më shumë fëmijë nën moshën 18 vjeç, si dhe personat që kujdesen me kohë të plotë për familjarë të sëmurë.
Megjithëse në Ukrainë vazhdon të jetë në fuqi ligji ushtarak, gjatë viteve të fundit disa burra në moshë rekrutimi kanë kaluar ilegalisht kufijtë e vendit dhe kanë përfituar mbrojtje të përkohshme në shtetet e BE-së.
Burrat përbëjnë 26.6% të refugjatëve ukrainas në Europë, megjithëse nuk ka të dhëna se sa prej tyre janë në moshë ushtarake apo sa kanë hyrë në mënyrë të parregullt. Sipas të dhënave të Frontex, këtë vit rreth 1,000 persona kanë kaluar ilegalisht kufirin ukrainas drejt BE-së, ndërsa gjatë vitit 2025 numri i tyre ka kaluar 10 mijë.
Skema e mbrojtjes së përkohshme u krijua pas nisjes së pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022 dhe u ka mundësuar më shumë se katër milionë ukrainasve të jetojnë dhe të punojnë në vendet anëtare të Bashkimit Europian.
Në kuadër të kësaj mase të jashtëzakonshme, e cila rinovohet çdo vit, qytetarët ukrainas mund të përfitojnë mbrojtje të ngjashme me statusin e refugjatit, pa pasur nevojë të aplikojnë për azil. Të premten, Komisioni Europian propozoi që programi të zgjatet deri në mars të vitit 2028.
Sipas zyrtarëve europianë, personave që e kanë marrë tashmë statusin e mbrojtjes së përkohshme nuk do t’u hiqet ky status, pavarësisht moshës së tyre.
Propozimi duhet të miratohet nga vendet anëtare me shumicë të cilësuar, që nënkupton mbështetjen e të paktën 15 nga 27 shtetet anëtare, të cilat përfaqësojnë të paktën 65% të popullsisë së përgjithshme të BE-së.
Një masë të ngjashme propozoi edhe qeveria daneze. Sipas saj, burrave ukrainas nga 23 deri në 60 vjeç do t’u jepet leje qëndrimi vetëm nëse provojnë se janë të përjashtuar nga shërbimi ushtarak. Danimarka nuk është pjesë e skemës së mbrojtjes së përkohshme të BE-së, pasi ka përjashtim nga politika e përbashkët europiane për migracionin, por pas pushtimit rus ka krijuar një sistem të ngjashëm.
Po ashtu, Komisioni Europian propozoi të premten edhe një program kthimi vullnetar, për të mbështetur ukrainasit që jetojnë në Europë dhe dëshirojnë të rikthehen në vendin e tyre.