Komisioni Evropian ka paraqitur një plan që synon t’i mundësojë Frontex-it të dislokojë oficerë në një kufi të përfshirë nga një krizë brenda 24 orëve.
Komisioneri për Migracionin, Magnus Brunner, e prezantoi planin më 29 shtator, si pjesë e një pakete me pesë pika që synon të parandalojë, parashikojë dhe përballojë mbërritjet e papritura në masë të migrantëve.
Sipas planit, agjencia do të mbajë një trupë të përhershme të gatshme për dislokim të menjëhershëm, por do të ndërhyjë vetëm nëse një shtet anëtar e kërkon.
Presidenti i Partisë Popullore Evropiane (EPP), Manfred Weber, kishte kërkuar që Frontex-it t’i jepej komandë operacionale pas kalimit masiv të kufirit në Ceuta.
Weber kishte kërkuar gjithashtu krijimin e qendrave të riatdhesimit në Afrikë, në një artikull të botuar në Frankfurter Allgemeine Zeitung më 10 gusht. “Evropa duhet të zbatojë me shpejtësi qendrat e kthimit në Afrikë”, kishte deklaruar ai. “Migrantët që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë duhet të largohen nga Evropa – pa nëse dhe pa por!”
Ai kishte propozuar që agjencia të zgjerohej deri në 50 mijë punonjës, për të garantuar kufijtë e jashtëm në bashkëpunim me forcat kombëtare.
Në një intervistë televizive në Gjermani më 4 gusht, Weber kishte thënë se Frontex duhet të ketë mundësinë të marrë komandën në rastet kur një shtet anëtar nuk mundet ose nuk dëshiron të sigurojë kufirin e tij të jashtëm.
Brunner nuk propozoi një kompetencë të tillë. Sipas tij, qeveritë kërkojnë një agjenci më të fuqishme dhe më fleksibël, me më shumë personel.
Ai tha se Frontex duhet të veprojë “më shpejt dhe më me fleksibilitet” në mbrojtjen e kufijve dhe të ndihmojë gjithashtu në përballimin e “kërcënimeve hibride”.
Komisioni Evropian tha se do të propozojë zgjerimin e mandatit të Frontex-it, burime shtesë dhe një rol më të madh në proceset e kthimit.
Trupa e re e Frontex-it do të ngarkohet me identifikimin e personave që duhet të largohen dhe koordinimin e fluturimeve të kthimit.
Nuk është bërë e ditur asnjë shifër për koston e planit.
Paketa e propozuar duhet ende të miratohet nga shtetet anëtare. Ministrat e Brendshëm të 27 vendeve anëtare pritej ta diskutonin atë në Luksemburg më 2 tetor.
Plani vjen pas fluksit të 30–31 korrikut, kur rreth 72 mijë migrantë të parregullt kaluan nga Maroku drejt enklavës spanjolle të Ceutës, në brigjet e Afrikës së Veriut, brenda dy ditësh.
Ministria e Brendshme spanjolle raportoi 75 viktima në ujërat spanjolle, ndërsa Maroku pranoi edhe 11 viktima të tjera në ujërat e tij. Shumica e migrantëve u kthyen më vonë. Brunner tha se rreth 10 mijë prej tyre kanë mbetur ende.
Ceuta nuk bën pjesë në zonën Schengen dhe Brunner përsëriti se asnjë person nga ky fluks nuk hyri në zonën Schengen.
Ai e cilësoi ngjarjen si një “test stresi” për Bashkimin Evropian, të cilin, sipas tij, Unioni e kaloi. Hapi i radhës, tha ai, është mbyllja e boshllëqeve që kjo krizë nxori në pah.
Kalimi masiv i kufirit shkaktoi gjithsesi një tronditje politike në të gjithë Evropën.
Italia udhëhoqi reagimin duke pezulluar përkohësisht rregullat e lëvizjes së lirë të Schengen-it me Spanjën dhe duke rikthyer kontrollet ndaj personave që mbërrinin prej saj. Franca urdhëroi forcimin e menjëhershëm të kontrolleve në kufirin me Spanjën, ndërsa Finlanda mbështeti kërkesat italiane që Spanja të përjashtohej nga zona pa pasaporta.
Më 26 shtator, tre ditë përpara konferencës për shtyp të Brunner, ministri i Brendshëm gjerman Alexander Dobrindt u tha homologëve të tij në Mynih se Evropës i nevojitej një mekanizëm krize dhe se ekipet e reagimit të Frontex-it duhet të ishin në gjendje të lëviznin brenda një dite. Brunner mori pjesë në atë takim.
Spanja ka kërkuar tashmë një prani të përhershme të Frontex-it në Ceuta dhe Melilla, si dhe shtimin e numrit të oficerëve për të kontrolluar personat që ende ndodhen në qytet.
Komisioni Evropian ka akorduar 114.7 milionë euro financim emergjent dhe ka zgjatur operacionet e përbashkëta deri në vitin 2027. Fondet u miratuan më 9 shtator dhe u morën nga Fondi për Azilin, Migracionin dhe Integrimin, me 82.7 milionë euro, dhe nga Instrumenti për Menaxhimin e Kufijve dhe Vizave, me 32 milionë euro.
Pjesët e tjera të planit synojnë të mbështesin këtë forcë. Brukseli kërkon paralajmërim më të hershëm nga vendet e treta, bashkëpunim më të ngushtë me Europol-in dhe Eurojust-in për rrugët e migracionit, si dhe një bazë ligjore që do t’i mundësonte Frontex-it të monitorojë rrjetet sociale, të cilat u përdorën për organizimin e fluksit drejt Ceutës.
Në fokus do të jenë edhe rrjetet e trafikimit të migrantëve.
Vendeve të origjinës do t’u ofrohet ndihmë shtesë, sërish pa u bërë publike një shumë konkrete. Marrëveshjet tregtare dhe politika e vizave do të përdoren gjithashtu si mjete presioni ndaj vendeve të origjinës dhe tranzitit.