Grenlanda dhe Antarktida kanë humbur 12.5 trilionë tonë akull që nga viti 1979, duke bërë që niveli global i detit të rritet me rreth 3.2 centimetra.
Një studim i ri gjithëpërfshirës tregon se shkrirja është përshpejtuar gjatë dekadave të fundit, veçanërisht që nga vitet 1990. Shkak kryesor janë oqeanet më të ngrohta, të cilat bëjnë që akullnajat të derdhin më shpejt akullin në det.
Studimi bashkon të dhëna satelitore të mbledhura për më shumë se 40 vjet. Të dhënat për Antarktidën janë mbledhur që nga viti 1979, ndërsa për Grenlandën që nga viti 1972.
Analiza tregon se shtresat e akullit ishin relativisht të qëndrueshme gjatë viteve 1970, 1980 dhe fillimit të viteve 1990. Më pas, humbja e akullit u përshpejtua, me rritjen më të theksuar pas vitit 2010.
Studiuesit kanë përcaktuar se rreth 84 për qind e humbjes së akullit është pasojë e rritjes së derdhjes së akullit në oqeane, ndërsa 16 për qind lidhet me proceset në sipërfaqen e akullit, shkruan euronews.
Ujërat më të ngrohta të detit shkrijnë akullin nga poshtë dhe në skajet e akullnajave, duke përshpejtuar lëvizjen e tyre drejt oqeanit. Në Grenlandë, akullnaja Jakobshavn po tërhiqet me një shpejtësi deri në 50 metra në ditë.
Shkrirja e akullit që nga viti 1979 ka kontribuar në rritjen e nivelit global të detit me rreth 3.2 centimetra. Shkencëtarët paralajmërojnë se edhe rritjet e vogla mund të kenë pasoja serioze për zonat bregdetare. Sipas vlerësimeve, çdo centimetër rritje e nivelit të detit mund të ekspozojë edhe 2 deri në 3 milionë njerëz ndaj përmbytjeve bregdetare çdo vit.
Humbja e akullit u ngadalësua nga viti 2020 deri më 2023, por studiuesit theksojnë se kjo ishte pasojë e kushteve afatshkurtra atmosferike dhe jo ndryshim i trendit afatgjatë. Reshjet e larta të borës në Antarktidën Lindore kompensuan një pjesë të humbjeve, ndërsa verat më të buta në Grenlandë reduktuan shkrirjen në sipërfaqe.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Scientific Data, tregon se shtresat e akullit reagojnë ndaj ndryshimeve klimatike me një vonesë prej disa dekadash. Për këtë arsye, studiuesit paralajmërojnë se humbja e akullit mund të vazhdojë edhe nëse ngrohja globale vihet nën kontroll.