Propozimi më i fundit i paqes i Teheranit drejtuar Shteteve të Bashkuara përfshin përfundimin e armiqësive në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, tërheqjen e forcave amerikane nga zonat pranë Iranit dhe dëmshpërblime për shkatërrimet e shkaktuara nga lufta SHBA–Izrael, raportuan mediat shtetërore të martën.
Në komentet e para të Teheranit mbi këtë propozim, zëvendësministri i Jashtëm Kazem Gharibabadi tha se Irani kërkon gjithashtu heqjen e sanksioneve, lirimin e fondeve të ngrira dhe përfundimin e bllokadës detare amerikane ndaj vendit, sipas agjencisë së lajmeve IRNA.
Kushtet e përshkruara në raportet iraniane dukeshin pak të ndryshuara nga oferta e mëparshme e Iranit, të cilën presidenti amerikan Donald Trump e kishte refuzuar javën e kaluar si “mbeturina”.
Trump tha të hënën se kishte pezulluar rifillimin e planifikuar të sulmeve ndaj Iranit pasi Teherani kishte dërguar një propozim të ri paqeje në Uashington, dhe se tani ekzistonte një “shans shumë i mirë” për arritjen e një marrëveshjeje që kufizon programin bërthamor të Iranit.
Reuters nuk mundi të përcaktonte nëse ishin bërë përgatitje për sulme që do të shënonin rifillimin e luftës që Trump filloi në fund të shkurtit.
Nën presion për të arritur një marrëveshje që do të rihapte Ngushticën e Hormuzit – një rrugë kyçe për furnizimet globale me naftë dhe mallra të tjera – Trump ka shprehur më parë shpresën se një marrëveshje ishte afër për t’i dhënë fund konfliktit dhe ka kërcënuar gjithashtu me sulme të rënda ndaj Iranit nëse nuk arrihej marrëveshje.
Në një postim në rrjetet sociale, Trump tha se udhëheqësit e Katarit, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe i kishin kërkuar të mos kryente sulmin sepse “do të bëhej një marrëveshje, e cila do të ishte shumë e pranueshme për SHBA-në, si dhe për të gjitha vendet e Lindjes së Mesme dhe më gjerë”.
Duke folur më vonë me gazetarët të hënën, ai tha se SHBA do të ishte e kënaqur nëse do të arrihej një marrëveshje me Iranin që pengonte Teheranin të siguronte armë bërthamore.
“Duket se ka një shans shumë të mirë që ata të arrijnë një marrëveshje. Nëse mund ta bëjmë këtë pa i bombarduar fort, do të isha shumë i lumtur,” tha Trump.
Një burim pakistanez konfirmoi se Islamabad, i cili ka përcjellë mesazhe mes palëve që pas raundit të vetëm të bisedimeve të paqes muajin e kaluar, kishte ndarë propozimin iranian me Uashingtonin.
Megjithëse asnjëra palë nuk ka bërë publike lëshimet në negociatat që kanë ngecur prej një muaji, një zyrtar i lartë iranian sugjeroi të hënën se Uashingtoni mund të ketë zbutur disa nga kërkesat e tij.
Burimi tha se SHBA kishte rënë dakord të lironte një të katërtën e fondeve të ngrira të Iranit – që arrijnë në dhjetëra miliarda dollarë – të mbajtura në banka të huaja. Irani kërkon lirimin e plotë të këtyre aseteve.
Po ashtu, burimi tha se SHBA ka treguar më shumë fleksibilitet për të lejuar Iranin të vazhdojë disa aktivitete paqësore bërthamore nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike.
SHBA nuk ka konfirmuar se ka rënë dakord për ndonjë gjë në bisedime.
Një zyrtar amerikan, duke folur në kushte anonimiteti, hodhi poshtë një raport të agjencisë iraniane Tasnim se Uashingtoni kishte rënë dakord të hiqte sanksionet ndaj naftës gjatë negociatave.
Bombardimet SHBA–Izrael vranë mijëra njerëz në Iran përpara se të pezulloheshin në një armëpushim në fillim të prillit. Izraeli ka vrarë mijëra të tjerë dhe ka zhvendosur qindra mijëra njerëz në Liban, të cilin e pushtoi në ndjekje të milicisë Hezbollah të mbështetur nga Irani. Sulmet iraniane ndaj Izraelit dhe vendeve fqinje të Gjirit kanë vrarë dhjetëra persona.
Armëpushimi me Iranin është mbajtur kryesisht, megjithëse së fundmi dronë janë lëshuar nga Iraku drejt vendeve të Gjirit, përfshirë Arabinë Saudite dhe Kuvajtin, me gjasë nga Irani dhe aleatët e tij.
Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu thanë se lufta u nis për të kufizuar mbështetjen e Iranit për milicitë rajonale, për të çmontuar programin e tij bërthamor, për të shkatërruar aftësitë raketore dhe për të krijuar kushte për rrëzimin e udhëheqjes iraniane.
Por lufta nuk ka arritur ende t’i heqë Iranit rezervat e uraniumit të pasuruar pranë nivelit të armëve apo aftësinë për të kërcënuar fqinjët me raketa, dronë dhe milici proxy.
Udhëheqja klerikale e Republikës Islamike, e cila kishte përballuar një kryengritje masive në fillim të vitit, i rezistoi presionit pa shenja opozite të organizuar.