Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) paralajmëron në një raport të ri për rreziqet e varësisë nga qeskat e nikotinës dhe për “marketingun agresiv” të industrisë që synon të rinjtë.
Ndërsa tregu global i këtyre produkteve po rritet me shpejtësi, OBSH thekson se strategjitë e reklamimit po synojnë gjithnjë e më shumë të rinjtë dhe fëmijët, duke rritur rrezikun e varësisë në moshë të hershme.
Qeskat e nikotinës janë produkte të parapërgatitura që përdoren në gojë për të çliruar nikotinë. Ato përmbajnë zakonisht nikotinë (me origjinë sintetike ose nga duhani), si dhe përbërës të tjerë si pluhur celuloze, aromatizues, ëmbëlsues dhe substanca alkaline.
Raporti i OBSH thekson se këto produkte mund të jenë shumë të varësisë dhe kërkon rregullim të plotë të tyre dhe të të gjitha produkteve të lidhura me duhanin.
“Përdorimi i qeskave të nikotinës po përhapet me shpejtësi, ndërsa rregullimi ligjor nuk po ecën me të njëjtin ritëm,” deklaroi Vinayak Prasad nga Nisma për një Botë pa Duhan në OBSH. “Qeveritë duhet të veprojnë menjëherë me masa të forta dhe të bazuara në prova.”
Sipas raportit, shitjet globale të këtyre produkteve në vitin 2024 arritën në rreth 23.46 miliardë njësi, me një rritje prej 50.5% krahasuar me vitin e mëparshëm. Në vitin 2025, tregu global vlerësohej rreth 7 miliardë dollarë, ku pjesa më e madhe e shitjeve vjen nga Amerika e Veriut, veçanërisht SHBA-ja.
Jashtë SHBA-së, përdorimi më i lartë është në disa vende evropiane si Gjermania, Polonia dhe Suedia.
OBSH paralajmëron se përdorimi i këtyre produkteve po rritet veçanërisht tek të rinjtë. Në SHBA, përdorimi tek grupmoshat 13–20 vjeç dhe 21–27 vjeç është pothuajse katërfishuar mes viteve 2022 dhe 2025. Edhe në Mbretërinë e Bashkuar është vërejtur rritje e ndjeshme tek të rinjtë.
Sipas raportit, kjo rritje lidhet me marketingun agresiv në rrjetet sociale dhe platformat digjitale, shpesh përmes influencerëve dhe reklamave që promovojnë përdorim “të fshehtë”, duke e bërë më të vështirë zbulimin nga prindërit apo mësuesit.
Një tjetër faktor është shumëllojshmëria e shijeve, që përfshin fruta, mente, ëmbëlsira dhe madje edhe aroma pijesh alkoolike si birra, mojito dhe bourbon, të cilat sipas OBSH-së e bëjnë produktin më tërheqës për të rinjtë.
OBSH bën thirrje për masa më të forta rregullatore, përfshirë ndalimin e reklamave, kufizimin e shijeve dhe kontroll më të rreptë të aksesit për të miturit, si dhe verifikim më të fortë të moshës në shitjet online.