Një ish-peng izraelit, i mbajtur për gati 500 ditë në Gaza, thotë se kthimi këtë javë i trupit të pengut të fundit do të thotë se të gjithë ata që u liruan mund “më në fund të marrin frymë dhe të fillojnë jetën nga e para”.
Sasha Troufanov, 30 vjeç, inxhinier elektronik në Amazon, u rrëmbye më 7 tetor 2023 nga militantë të Xhihadit Islamik Palestinez. E fejuara e tij, Sapir Cohen, si edhe nëna dhe gjyshja e tij, u rrëmbyen gjithashtu dhe u dërguan në Gaza. Gratë u liruan pas më shumë se 50 ditësh peng. Vetë Troufanov u lirua një vit më parë, pas 498 ditësh në robëri.
Në intervistën e tij të parë ndërkombëtare, gjatë një vizite në Londër, Troufanov i tha BBC News se kthimi të hënën i trupit të Ran Gvilit, që nënkuptonte se të gjithë pengjet ishin kthyer, ishte një moment i jashtëzakonshëm.
“U ndjeva mrekullisht. Prisnim prej kaq kohësh që kjo të ndodhte,” tha ai.
“E mbaja këtë barrë që nga dita kur u ktheva. Ishte si një peshë mbi shpatulla që më pengonte të rikthehesha në jetën time. Edhe pse u liruan, ne në fakt nuk dolëm kurrë nga Gaza, sepse miqtë dhe vëllezërit tanë ishin ende atje.”
Megjithatë, ky moment ishte edhe i hidhur, pasi e hëna përkoi me ditëlindjen e babait të tij, Vitaly. Troufanov mësoi se i ati ishte vrarë më 7 tetor vetëm ditën kur u lirua, në shkurt 2025, dhe kuptoi se ai nuk do të ishte aty për ta pritur.
Troufanov dhe Cohen po vizitonin familjen e tij në Kibucin Nir Oz, pranë kufirit me Gazën, kur militantë palestinezë sulmuan shtëpitë. Cohen u mbështoll me një batanije dhe u fsheh nën shtrat, por të dy u kapën. Troufanov u godit dhe u qëllua me thikë në shpatull.
“Pashë terroristin me aq shumë zemërim dhe urrejtje në fytyrë, duke mbajtur thikën dhe duke u përpjekur të më godiste edhe më shumë,” kujton ai.
Ndërsa sulmuesit po përpiqeshin ta nxirrnin nga kibuci, Troufanov arriti të ikte për pak çaste, por kur u dorëzua, ata e qëlluan dy herë në secilën këmbë.
“Ndjeva një valë dhimbjeje që më përshkoi trurin dhe rashë në tokë. Pastaj një nga terroristët më goditi me kondak nga pas koke dhe ma çau.”
Kur mbërriti në Gaza, thotë se u rrah edhe nga civilë dhe mendoi: “Ky është momenti kur do të vdesësh.”
Gjatë qëndrimit në Gaza, Troufanov mori pothuajse asnjë trajtim mjekësor. U çua një herë në një shtëpi familjare dhe një herë në një spital, ku këmba e thyer iu lidh fillimisht me një fshesë druri dhe më pas me një pjesë rrjete metalike.
Ndryshe nga shumë pengje të tjerë, ai u mbajt pothuajse tërësisht në izolim. Vetëm për dy nga 498 ditët e robërisë pa një peng tjetër.
Në fillim u mbajt mbi tokë, për më shumë se gjashtë javë i mbyllur në një kafaz dhe me ushqim minimal për të mbijetuar. Aty, thotë se përjetoi ngacmim seksual, kur një roje përpiqej vazhdimisht ta nxiste të kryente veprime seksuale ndaj vetes. Ai thotë gjithashtu se një kamerë e fshehtë e filmonte kur i lejohej të bënte dush një herë në javë.
“E vura re dhe u përpoqa të lahesha duke shmangur këndin e kamerës, por duhej ta bëja sepse kisha nevojë për dush.”
I dërguar nëntokë, në tunele, Troufanov thotë se u la për muaj të tërë i vetëm. Rrëmbyesit sillnin ushqimin dhe largoheshin, duke e lënë në një hapësirë të ngushtë, të lagësht dhe të errët, ku nuk mund të shihte as dorën para fytyrës.
“Më kujtohet ndjesia sikur isha varrosur nën tokë, ndërsa isha ende gjallë. Po çmendesha. E kisha shumë të vështirë të gjeja shpresë. Shumë herë e humba plotësisht. I thosha vetes: ‘Ky është vendi i fundit që do të shohësh gjallë.’”
Është hera e parë që nga viti 2014 që nuk ka më pengje izraelite të mbajtura në Gaza. Gjithsej 251 persona u rrëmbyen gjatë sulmit të udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023, kur rreth 1 200 njerëz të tjerë u vranë.
Izraeli iu përgjigj me një fushatë ushtarake në Gaza, gjatë së cilës janë vrarë më shumë se 71 660 persona, sipas Ministrisë së Shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi. Që nga fillimi i armëpushimit më 10 tetor 2025, të paktën 492 palestinezë janë vrarë, si edhe katër ushtarë izraelitë, sipas të njëjtave burime.
Tani që të gjithë pengjet — ata që mbijetuan dhe ata që u vranë — janë kthyer në Izrael, mund të nisë faza e dytë e planit të presidentit amerikan Donald Trump për t’i dhënë fund luftës në Gaza. Kalimi kufitar i Rafahut mes Egjiptit dhe Gazës pritet të hapet në mënyrë të vazhdueshme për herë të parë që nga maji 2024.
Plani parashikon gjithashtu çmilitarizimin e plotë të Gazës, përfshirë çarmatimin e Hamasit dhe grupeve të tjera palestineze, krijimin e një qeverie teknokrate palestineze dhe rindërtimin e Gazës.
Sasha Troufanov beson se këto masa nuk janë të mjaftueshme për të garantuar që një sulm si ai i 7 tetorit të mos përsëritet.
“Rindërtimi i Gazës, pas asaj që ndodhi në luftë, është i kuptueshëm. Por para së gjithash duhet të sigurohemi që njerëzit në Gaza të ndalojnë së dëmtuari Izraelin. Terroristët më thoshin: ‘Do ta bëjmë këtë përsëri dhe përsëri.’
“Rindërtimi i Gazës dhe hapja e kalimit të Rafahut janë të kota nëse nuk zgjidhet problemi i vërtetë. Duhet të gjejmë një mënyrë për ta ndalur këtë urrejtje dhe nxitjen e aktivitetit terrorist.”
Ish-pengu tani duhet të rehabilitohet si psikologjikisht ashtu edhe fizikisht. Aktualisht ecën me paterica pas një operacioni në këmbë, por shpreson të kërcejë në dasmën e tij me Sapir Cohen pas disa javësh.
“Është një fitore: të kapërcesh urrejtjen dhe frikën dhe t’i thuash vetes: ‘Do ta ndërtojmë jetën bashkë dhe do të vazhdojmë.’”