Udhëheqës të lartë amerikanë dhe iranianë ndodheshin të shtunën në kryeqytetin pakistanez, Islamabad, për negociata që synojnë t’i japin fund luftës gjashtëjavore mes tyre. Megjithatë, Teherani hodhi dyshime mbi zhvillimin e bisedimeve duke deklaruar se ato nuk mund të nisin pa angazhime konkrete për Libanin dhe për heqjen e sanksioneve.
Delegacioni amerikan, i udhëhequr nga nënpresidenti JD Vance dhe që përfshin të dërguarin special të presidentit Donald Trump, Steve Witkoff, si dhe dhëndrin e tij Jared Kushner, mbërriti të shtunën në mëngjes me dy avionë të forcave ajrore amerikane në një bazë ajrore në Islamabad. Ata u pritën nga shefi i ushtrisë pakistaneze, marshalli Asim Munir, dhe ministri i jashtëm Ishaq Dar.
Delegacioni iranian, i udhëhequr nga kryetari i parlamentit Mohammad Baqer Qalibaf dhe ministri i jashtëm Abbas Araqchi, kishte mbërritur që të premten.
Këto pritet të jenë bisedimet në nivelin më të lartë mes SHBA-së dhe Iranit që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, si dhe negociatat e para zyrtare ballë për ballë që nga viti 2015, kur palët arritën marrëveshje për programin bërthamor të Iranit.
Trump e anuloi atë marrëveshje në vitin 2018, gjatë mandatit të tij të parë. Po atë vit, udhëheqësi suprem i atëhershëm i Iranit, Ali Khamenei – i cili u vra në fillim të luftës gjashtë javë më parë – ndaloi çdo bisedim të drejtpërdrejtë të mëtejshëm mes zyrtarëve amerikanë dhe iranianë.
Irani “nuk ka asnjë kartë”, thotë Trump
Qalibaf deklaroi në rrjetin X se Uashingtoni kishte rënë dakord më herët për zhbllokimin e aseteve iraniane dhe për një armëpushim në Liban, ku sulmet izraelite ndaj militantëve të Hezbollahut të mbështetur nga Irani kanë shkaktuar afro 2,000 viktima që nga marsi. Ai theksoi se bisedimet nuk do të nisin derisa këto premtime të përmbushen.
Televizioni shtetëror iranian njoftoi se delegacioni iranian do të takohet me kryeministrin pakistanez Shehbaz Sharif për të përcaktuar kohën dhe mënyrën e “negociatave të mundshme”.
Izraeli dhe SHBA kanë deklaruar se fushata në Liban nuk është pjesë e armëpushimit SHBA-Iran, ndërsa Teherani këmbëngul të kundërtën.
Qalibaf shtoi se Irani është i gatshëm për marrëveshje nëse Uashingtoni ofron një marrëveshje “të vërtetë” dhe njeh të drejtat e Iranit.
Shtëpia e Bardhë nuk komentoi menjëherë kërkesat iraniane, por Trump shkroi në rrjetet sociale se arsyeja e vetme pse iranianët janë ende gjallë është për të negociuar.
“Iranianët duket se nuk e kuptojnë që nuk kanë asnjë kartë, përveç shantazhit afatshkurtër ndaj botës përmes rrugëve ujore ndërkombëtare. Arsyeja e vetme pse janë gjallë sot është për të negociuar!”, shkroi ai.
Ndërkohë, Vance u shpreh optimist për një rezultat pozitiv, por paralajmëroi: “Nëse përpiqen të na manipulojnë, do të shohin se ekipi ynë negociator nuk është aspak i gatshëm ta pranojë këtë.”
Diskutime paraprake janë zhvilluar veçmas nga zyrtarë pakistanezë me ekipe përgatitore nga të dyja palët. Sipas burimeve, delegacioni iranian përfshin rreth 70 persona, ndërsa ai amerikan rreth 100.
Islamabadi ishte vendosur nën masa të rrepta sigurie para bisedimeve, me mijëra forca paramilitare dhe trupa ushtarake në rrugë.
Trump shpalli të martën një armëpushim dyjavor, duke ndalur sulmet ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit. Megjithatë, kjo nuk i dha fund bllokadës iraniane në Ngushticën e Hormuzit, e cila ka shkaktuar ndërprerjen më të madhe ndonjëherë të furnizimit global me energji.
Luftimet vazhdojnë në Liban
Zyrtarë izraelitë dhe libanezë pritet të zhvillojnë bisedime në Uashington, mes mospajtimeve për objektivin e tyre. Libani synon një armëpushim, ndërsa Izraeli i konsideron ato si fillim të negociatave formale për paqe dhe refuzon të diskutojë armëpushim me Hezbollahun.
Agjenda e Iranit përfshin gjithashtu kërkesa për koncesione të mëdha, si heqja e sanksioneve dhe njohja e autoritetit të tij mbi Ngushticën e Hormuzit – një zhvillim që do të ndryshonte ndjeshëm balancat rajonale të pushtetit.
Ndërprerjet në furnizimin me energji kanë nxitur inflacionin dhe kanë ngadalësuar ekonominë globale, me pasoja që mund të zgjasin me muaj, edhe nëse arrihet një marrëveshje.
Qëndrimi i ashpër i Iranit vjen pas deklaratave sfiduese të udhëheqësit të ri suprem, Mojtaba Khamenei, i cili kërkoi kompensim për dëmet e luftës dhe paralajmëroi ndëshkim për agresorët.
Megjithëse Trump ka deklaruar fitore dhe dobësim të kapaciteteve ushtarake të Iranit, lufta nuk ka arritur plotësisht objektivat e saj fillestare: ndalimin e aftësisë së Iranit për të goditur fqinjët, çmontimin e programit bërthamor dhe lehtësimin e ndryshimeve politike të brendshme.
Irani ende zotëron raketa dhe dronë të aftë për të goditur rajonin, si dhe një rezervë prej mbi 400 kilogramësh uraniumi të pasuruar afër nivelit për armë bërthamore. Ndërkohë, regjimi i tij ka mbijetuar pa shenja të një opozite të organizuar.