Marrëdhëniet mes Italisë dhe Spanjës janë përkeqësuar ndjeshëm javët e fundit, pasi një mosmarrëveshje mbi emigracionin është kthyer në një nga përplasjet më serioze diplomatike mes dy vendeve të Mesdheut në vitet e fundit.
Përplasja nisi pasi Italia riktheu kontrollet kufitare për udhëtarët që mbërrinin nga Spanja, pas një fluksi masiv emigrantësh drejt enklavës spanjolle të Ceutës. Më pas, edhe Madridi vendosi kontrolle ndaj udhëtarëve që vinin nga Italia, ndërsa kërkoi nga Roma heqjen e kufizimeve.
Kriza në Ceuta ishte shkaku i menjëhershëm i përplasjes, por zhvillimet kanë nxjerrë në pah një ndarje më të thellë politike mes dy vendeve, të cilat tradicionalisht konsiderohen aleate natyrore brenda Bashkimit Europian.
Aleatë natyrorë, por me qëndrime të ndryshme
Italia dhe Spanja kanë interesa të rëndësishme të përbashkëta. Të dyja janë vende kyçe të Mesdheut dhe përballen drejtpërdrejt me emigracionin nga Afrika e Veriut. Roma dhe Madridi kanë kërkuar prej vitesh që Bashkimi Europian të marrë më shumë përgjegjësi për menaxhimin e emigracionit dhe të ketë një politikë më të fortë ndaj fqinjësisë jugore.
Të dyja vendet kanë gjithashtu interesa të përbashkëta në çështje të tjera europiane, përfshirë fondet e BE-së, bujqësinë dhe investimet.
Megjithatë, emigracioni është kthyer në një vijë ndarëse mes tyre.
Dy modele të ndryshme për emigracionin
Qeveria e kryeministres italiane Giorgia Meloni ka vendosur në qendër të politikës së saj parandalimin e mbërritjeve, kthimin e emigrantëve dhe forcimin e kontrolleve kufitare.
Italia po promovon gjithashtu modelin e qendrave të kthimit në vende të treta, duke e provuar këtë politikë në Shqipëri dhe duke kërkuar që ajo të shtrihet edhe në nivel europian.
Ndërkohë, qeveria e kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez ka ndjekur një qasje më të përzier, duke kombinuar bashkëpunimin me vende si Maroku me rrugët e ligjshme të migrimit dhe legalizimin e emigrantëve pa dokumente që ndodhen tashmë në Spanjë.
Kjo politikë është kritikuar nga forcat e djathta në Spanjë dhe në vende të tjera europiane, të cilat argumentojnë se legalizimet mund të krijojnë një “faktor tërheqës” për emigracionin.
Sánchez, së bashku me presidentin francez Emmanuel Macron, ka kritikuar ndërkohë modelin e qendrave të kthimit, duke argumentuar se ato mund të jenë joefektive dhe të dëmtojnë marrëdhëniet e Europës me vendet e treta.
Emigracioni, tashmë edhe një betejë elektorale
Përplasja Itali-Spanjë nuk mund të kuptohet vetëm përmes politikës së jashtme. Politika e brendshme po luan një rol të rëndësishëm.
Në Spanjë, qeveria e majtë e Sánchez përballet me presionin e Partisë Popullore dhe të Vox-it, ndërsa politika e emigracionit është bërë një nga temat kryesore të debatit politik.
Në Itali, Meloni përballet gjithashtu me konkurrencë nga e djathta. Politikani Roberto Vannacci, i cili është larguar nga Lega dhe ka krijuar lëvizjen e tij politike, po synon të tërheqë një pjesë të elektoratit të djathtë.
Kjo ka rritur presionin mbi Melonin për të mbajtur një qëndrim të fortë ndaj emigracionit, një prej çështjeve që mobilizon më shumë votuesit e së djathtës.
Një ndarje që shkon përtej Italisë dhe Spanjës
Kriza e Ceutës tregon se debati europian për emigracionin ka ndryshuar. Dikur përplasja kryesore ishte mes vendeve të vijës së parë, si Italia dhe Spanja, dhe vendeve të tjera të BE-së që kërkonin më pak përgjegjësi.
Sot, ndarjet po shfaqen edhe mes vetë vendeve të vijës së parë.
Italia dhe Spanja vazhdojnë të kenë interesa të përbashkëta strategjike, por kanë pikëpamje gjithnjë e më të ndryshme për mënyrën se si duhet menaxhuar emigracioni.