Liderët evropianë kritikojnë planin e presidentit amerikan Donald Trump për importimin e 300 mijë tonëve naftë dizel nga Rusia, duke paralajmëruar se financimi i energjisë ruse kontribuon në luftën kundër Ukrainës. Brukseli dhe kryeqytetet evropiane kërkojnë presion më të madh ndaj Moskës, ndërsa Kievi përgatitet për një tjetër dimër të vështirë lufte.
Qeveritë evropiane kanë kundërshtuar planin e presidentit amerikan Donald Trump për të importuar qindra mijëra tonë naftë dizel nga Rusia, duke riafirmuar angazhimin për izolimin e Moskës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.
Trump deklaroi gjatë fundjavës se SHBA-ja do të importojë 300 mijë tonë naftë dizel ruse, vetëm disa javë para zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA, në një periudhë kur republikanët po përballen me rezultate të dobëta në sondazhe dhe kur çmimet e energjisë dhe kostoja e jetesës pritet të jenë ndër çështjet kryesore të fushatës.
Njoftimi i tij, i cili përfshinte edhe pretendimin se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një “armëpushim energjetik”, si dhe thirrjen që presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy të largohet nga detyra, u prit me skepticizëm dhe kritika nga kryeqytetet evropiane dhe Bashkimi Evropian.
“Kjo marrëveshje nuk ndihmon as çmimet e produkteve të naftës, as unitetin e komunitetit transatlantik”, deklaroi ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kęstutis Budrys, gjatë takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së të hënën.
Edhe ministrja e Jashtme e Irlandës, Helen McEntee, e cilësoi si shqetësues njoftimin e Trumpit për një marrëveshje me Moskën.
Ndërkaq, ministri gjerman i Shtetit për Evropën, Gunther Krichbaum, theksoi se çdo dollar i shpenzuar për energjinë ruse ndihmon në financimin e armëve që përdoren kundër Ukrainës.
Përfaqësuesja e lartë e BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, rikujtoi se përgjegjësia për nisjen e luftës bie mbi Rusinë. “Rusia e ka nisur këtë luftë. Nuk duhet ta harrojmë këtë”, deklaroi ajo.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy vuri në pikëpyetje arsyet e vendimit amerikan për një marrëveshje energjetike me Moskën, duke argumentuar se sasia e karburantit rus e përmendur nga Trumpi do të kishte ndikim të papërfillshëm në furnizimin global.
Duke folur të hënën në Forumin e Sigurisë në Varshavë, Zelenskyy theksoi se dërgesat e propozuara prej 300 mijë tonësh janë të vogla krahasuar me konsumin global mujor, i cili arrin rreth 120 milionë tonë.
“Nuk mendoj se kjo do të ketë ndonjë ndikim të prekshëm. Besoj se pas këtij vendimi qëndrojnë arsye të tjera”, u shpreh ai.
Zelenskyy sugjeroi gjithashtu që Uashingtoni të shqyrtojë mundësinë e një marrëveshjeje të ngjashme me Ukrainën.
“Pse Amerika të mos lidhë një marrëveshje për naftën dizel me Ukrainën? Le të propozojmë një marrëveshje të tillë me Ukrainën”, tha presidenti ukrainas.
Ai zbuloi gjithashtu se Kievi nuk ishte informuar paraprakisht për njoftimin e Trumpit lidhur me arritjen e një armëpushimi energjetik.
“Jo, ne nuk dinim për këtë. Edhe ne e mësuam nga mediat”, deklaroi Zelenskyy.
Ministrat e Jashtëm të BE-së riafirmuan qëndrimin se rritja e presionit ndaj Rusisë mbetet rruga kryesore drejt përfundimit të luftës.
“Qëndrimi ynë nuk ka ndryshuar: presion ndaj Rusisë, sanksione, mbështetje për Ukrainën dhe izolim i Rusisë. Kjo është rruga drejt paqes”, deklaroi ministrja e Jashtme e Letonisë, Baiba Braže.
Edhe Britania e Madhe sinjalizoi se nuk synon të ndjekë shembullin amerikan në blerjen e energjisë ruse.
Ministri britanik Stephen Doughty deklaroi se Londra nuk planifikon të bëjë të njëjtën gjë dhe se do të shtojë presionin ekonomik ndaj Moskës.
Pretendimi i Trumpit se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një “armëpushim energjetik” shkaktoi paqartësi në Kiev dhe te aleatët e tij.
Gjatë fundjavës, Zelenskyy deklaroi se armëpushimi dhe kushtet e tij ishin lajm edhe për të, por shtoi se Ukraina do ta mbështeste një marrëveshje të tillë nëse edhe Moska do t’i përmbahej asaj.
Megjithatë, vetëm pak orë pas njoftimit të Trumpit, sulmet ruse goditën termocentrale dhe objekte energjetike në Ukrainë, duke shkaktuar ndërprerje të gjera të energjisë elektrike.
Ukraina po përgatitet për dimrin e pestë që nga nisja e pushtimit të plotë rus në shkurt të vitit 2022. Kryeministri polak Donald Tusk paralajmëroi muajin e kaluar se dimri i ardhshëm mund të jetë “tragjikisht kritik” për Ukrainën, për shkak të sulmeve pothuajse të vazhdueshme ruse ndaj infrastrukturës.
Gjatë hapjes së Forumit të Sigurisë në Varshavë të hënën, Tusk kritikoi ata që përpiqen të paraqesin Rusinë dhe Ukrainën si njësoj përgjegjëse për luftën.
Ai paralajmëroi se një qasje e tillë i bën një dhuratë të vlefshme agresorit, presidentit rus Vladimir Putin.
Nga ana tjetër, Kallas theksoi se çdo armëpushim nuk duhet të kufizohet vetëm te rafineritë, duke argumentuar se Ukraina ka një rafineri, ndërsa Rusia ka shumë të tilla.
Sipas saj, një marrëveshje e kufizuar në këtë mënyrë do të ishte qartësisht në favor të Rusisë.
Kallas i bëri gjithashtu thirrje Uashingtonit që t’i bashkohet Brukselit dhe Londrës në vendosjen e sanksioneve të ashpra ndaj Moskës.
“Sigurisht, SHBA-ja është aleati ynë më i madh, por mesazhi ynë është i qartë: nëse duam t’i japim fund kësaj lufte, e vetmja mënyrë është të shtojmë presionin ndaj Rusisë”, deklaroi ajo.
Nevojat financiare të Ukrainës pritet të jenë në qendër të diskutimeve në takimin e liderëve të BE-së, që do të mbahet të enjten në Bruksel.
Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) vlerëson se Ukraina do të përballet vitin e ardhshëm me një mungesë financimi prej 30 deri në 35 miliardë dollarësh.
“Ukraina do të jetë në qendër të vëmendjes në Këshillin Evropian të kësaj jave”, deklaroi të dielën në mbrëmje presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, pas një bisede telefonike me Zelenskyyn.
Ajo paralajmëroi se lufta po hyn në një “fazë të re, më të zymtë”, ndërsa Kievi përballet me sfida të mëdha ushtarake, energjetike dhe financiare përpara dimrit.