Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka dënuar njoftimin e Donald Trump për një marrëveshje që parashikon importimin e naftës dizel ruse në SHBA.
Zelensky e quajti këtë një dhuratë për presidentin rus Vladimir Putin, e cila përbën “një investim në një luftë që duhet të përfundojë, jo të zgjatet”.
Trump tha se Putini kishte rënë dakord të lironte menjëherë 300 mijë tonë naftë dizel, të cilat do të dërgoheshin “në tregun amerikan dhe atë global”, të ndjekura nga 500 mijë tonë në nëntor dhe më pas edhe një milion tonë të tjerë.
Mësohet se, si pjesë e marrëveshjes, Thesari i SHBA-së po pezullon sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës dizel deri më 7 prill, por asetet e tjera, si ato që ndodhen në bankat amerikane, do të mbeten të ngrira.
Në postimin e tij në Truth Social, Trump shtoi se brenda një periudhe të shkurtër do të dorëzoheshin edhe tre milionë tonë të tjerë naftë dizel ruse. Kjo do të varej nga gjendja e rafinerive ruse, të cilat janë sulmuar nga Ukraina.
Putini deklaroi më vonë se Rusia, e cila vendosi një ndalim të eksporteve të naftës dizel në fillim të këtij viti, ishte e gatshme të furnizonte si SHBA-në, ashtu edhe tregjet globale me naftë dhe produkte të naftës. Megjithatë, deklarata e tij nuk specifikonte sasitë.
Në një postim në rrjetet sociale, Zelensky tha se Rusia do ta shpërblente këtë furnizim me naftë dizel me “terror të mëtejshëm”.
“Ne mbështetemi te mbështetja e drejtë e Amerikës për mbrojtjen e jetës dhe të njerëzve në Ukrainë, si dhe te fakti që Shtetet e Bashkuara të zhvillojnë një bisedë po aq të vendosur me Rusinë. Një bisedë të fortë, jo të dobët”, shkroi ai.
Megjithatë, analistët kanë vënë në pikëpyetje nëse Rusia është në gjendje të sigurojë këtë sasi nafte dizel dhe në çfarë mase një gjë e tillë do të ndihmojë në uljen e çmimeve për konsumatorët amerikanë.
Tim Armitage, strateg investimesh në kompaninë Quilter Cheviot, tha se shifrat e përmendura nga Trump ishin “relativisht të vogla”.
Ai shpjegoi se dërgesa e parë ishte e barasvlershme me rreth 2,25 milionë fuçi, ndërsa konsumi ditor në SHBA ishte rreth 3,8 milionë fuçi.
“Pra, kjo nuk do të sjellë një ndryshim të ndjeshëm në çmimet e karburantit në pikat e furnizimit në SHBA”, tha ai.
“Është e vërtetë që më pas priten edhe dy dërgesa të tjera, por kjo duket si një përpjekje disi e dëshpëruar e presidentit Trump për të ulur inflacionin përpara zgjedhjeve të mesmandatit.”
BBC i ka kërkuar Shtëpisë së Bardhë të sqarojë se çfarë do të marrë Rusia nga SHBA-ja në këmbim të këtij angazhimi.
Ndërkohë, një zëdhënës i qeverisë britanike tha se qëndrimi i saj “nuk mund të ishte më i qartë” dhe se Britania do të vazhdonte të bashkëpunonte me partnerët ndërkombëtarë për të mbështetur Ukrainën dhe për të arritur një paqe të qëndrueshme.
“Ne do të vazhdojmë gjithashtu të ushtrojmë presion ndaj Rusisë përmes regjimit më të ashpër të sanksioneve të vendosur ndonjëherë nga Mbretëria e Bashkuar, duke rritur koston e agresionit të Putinit dhe duke mbështetur përpjekjet për të siguruar një paqe të drejtë dhe afatgjatë.”
Njoftimi i së premtes është përpjekja më e fundit e Trump për të ulur çmimet e karburantit në SHBA. Prej muajsh, ai po përballet me pasojat politike të luftës me Iranin, e cila filloi në shkurt, si dhe me ndikimin e saj në çmimet globale të energjisë.
Ky konflikt ka bërë që çmimet e benzinës dhe, veçanërisht, të naftës dizel të rriten ndjeshëm në Amerikë gjatë muajve të fundit. Kjo ka ndikuar negativisht në mbështetjen publike për Trumpin, pasi qytetarët janë goditur nga çmimet më të larta të karburantit dhe pasojat zinxhir që kanë shkaktuar rritje të përgjithshme të çmimeve.
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, tha se Rusia do ta shpërblente furnizimin me naftë dizel me “terror të mëtejshëm”.
Sipas Shoqatës Amerikane të Automobilistëve (AAA), çmimi mesatar i naftës dizel në SHBA është aktualisht 6,28 dollarë për galon (rreth 4,74 paund), nga niveli rekord prej 6,53 dollarësh, i regjistruar në fund të shtatorit.
Pak pas njoftimit të Trumpit, Thesari i SHBA-së lëshoi zyrtarisht një licencë të përkohshme që lejonte naftën dizel ruse të hynte në treg.
Në një deklaratë, Putini tha se të premten kishte biseduar me Trumpin për situatën globale të energjisë, duke shtuar:
“Pala ruse konfirmoi gatishmërinë për të furnizuar tregun amerikan dhe tregjet globale në tërësi me naftë dhe produkte të naftës.”
I dërguari i Putinit, Kirill Dmitriev, e mirëpriti marrëveshjen në rrjetet sociale, duke thënë: “Bashkëpunimi Rusi-SHBA për naftën dizel dhe energjinë do t’i sjellë përfitime botës.”
Një zëdhënës i qeverisë britanike tha:
“Qëndrimi i Mbretërisë së Bashkuar nuk mund të ishte më i qartë. Ne do të vazhdojmë të bashkëpunojmë ngushtë me partnerët ndërkombëtarë për të siguruar që Ukraina të ketë mbështetjen ushtarake dhe financiare që i nevojitet për t’u mbrojtur.”
Ai shtoi se qeveria do të vazhdonte të “ushtronte presion ndaj Rusisë përmes regjimit më të ashpër të sanksioneve të vendosur ndonjëherë nga Mbretëria e Bashkuar”.
“Rusia mund ta përfundojë këtë luftë që sot. Ne mbetemi të përkushtuar për ta mbështetur Ukrainën për aq kohë sa të jetë e nevojshme dhe për të punuar me partnerët tanë në mënyrë që të arrihet një paqe e qëndrueshme.”
Gjatë këtij viti, Rusia ka përjetuar dy valë mungesash të rënda të karburantit në të gjithë vendin, si pasojë e sulmeve me dronë ukrainas ndaj rafinerive ruse të naftës.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, prodhimi rus i naftës dizel vlerësohet të ketë rënë me gati 30%.
Trump ka shprehur pakënaqësinë e tij për këto sulme, duke i fajësuar ato për rritjen e çmimeve të karburantit.
Megjithatë, të premten Zelensky i mbrojti sulmet, duke thënë se ato ishin një përgjigje ndaj “fushatës shumëvjeçare të terrorit të Rusisë kundër sektorit energjetik të Ukrainës”.
“Ukraina nuk do t’u vërë zjarrin rafinerive ruse të naftës nëse Rusia nuk shkatërron infrastrukturën tonë energjetike”, tha ai.
Postimet e Trumpit në Truth Social shpesh përmbajnë informacion jo të plotë. Detajet se si Rusia do ta furnizojë saktësisht tregun global me këtë karburant dhe çfarë do të marrë në këmbim mbeten të paqarta.
Megjithatë, marrëveshja e njoftuar përfaqëson një ndryshim të jashtëzakonshëm të qëndrimit të SHBA-së, pasi Kongresi amerikan miratoi së fundmi një ligj, të nënshkruar nga vetë presidenti, që autorizon vendosjen e sanksioneve dhe tarifave të reja ndaj vendeve që importojnë naftë dhe gaz rus.
Marrëveshja me Rusinë e ekspozon gjithashtu Trumpin ndaj kritikave nga aleatët evropianë dhe politikanët amerikanë që mbështesin Ukrainën, të cilët mund ta akuzojnë presidentin amerikan se po ndihmon në financimin e makinerisë luftarake të Moskës.
Mbetet ende e paqartë se çfarë ndikimi do të ketë marrëveshja me Rusinë në çmimet e karburantit.
Nafta bruto Brent, treguesi kryesor i çmimeve të naftës në tregjet globale, vazhdon të kushtojë mbi 103 dollarë për fuçi. Përpara luftës me Iranin, nafta Brent tregtohej me rreth 73 dollarë për fuçi.
Me afrimin e zgjedhjeve të mesmandatit për Kongresin amerikan, të cilat do të përcaktojnë nëse republikanët do të ruajnë kontrollin e Kongresit, Trump po kërkon mënyra për të lehtësuar presionin politik mbi Partinë Republikane.
Në fillim të kësaj jave, ai tha se po “mendonte” të pezullonte taksën federale mbi benzinën. Ai njoftoi gjithashtu se do të lejonte përdorimin në autostradat amerikane të të ashtuquajturës naftë dizel me ngjyrues të kuq, pa iu nënshtruar taksës federale.
Trump ka ushtruar me sukses presion ndaj vendeve të G7-s për të nxjerrë nga rezervat e tyre 100 milionë fuçi naftë dhe naftë dizel, me qëllim lehtësimin e shqetësimeve për furnizimin. Më parë, ai kishte mbështetur gjithashtu thirrjet për ndalimin e eksporteve të naftës dizel nga SHBA-ja.