BE-ja nuk mund të pretendojë më se Friedrich Merz nuk është në vështirësi.
Pas një vargu humbjesh poshtëruese në zgjedhje, ku e djathta ekstreme ka shënuar përparime historike, si dhe pas një përplasjeje të brendshme me partnerin e tij të koalicionit për politikën e kujdesit social, partnerët evropianë kanë filluar të planifikojnë edhe skenarin që kancelari gjerman mund të rrëzohet nga pushteti — ose të paktën të shpërqendrohet — në muajt vendimtarë që vijnë, sipas pesë diplomatëve dhe zyrtarëve që folën për POLITICO. Ata kërkuan anonimat për të diskutuar bisedimet e ndjeshme.
Dy qeveri evropiane madje kanë zhvilluar takime të brendshme për të shqyrtuar se çfarë do të nënkuptonte për politikëbërjen e BE-së përfundimi i kancelarisë së Merzit, thanë dy persona në dijeni të këtyre diskutimeve.
Nuk është një skenar që ata e marrin lehtë. Merz drejton ekonominë më të madhe të BE-së dhe është negociatori kryesor për vendet e pasura që kërkojnë të frenojnë shpenzimet në buxhetin shtatëvjeçar prej 2 trilionë eurosh të propozuar për bllokun. Ai është gjithashtu një nga forcat kryesore pas përpjekjeve të BE-së për të shpëtuar industrinë e rëndë.
“Çdo debat mbi kancelarin gjerman e dobëson rolin e Gjermanisë në BE dhe në botë”, tha Wilhelm Gebhard, deputet i Bundestagut dhe zyrtar i CDU-së në pushtet, partia e Merzit.
Me Francën që po përballet gjithashtu me një rritje të së djathtës ekstreme dhe me zgjedhjet presidenciale vitin e ardhshëm, të cilat mund t’ia dorëzojnë pushtetin euroskeptikes Marine Le Pen, pak njerëz në Bruksel e dëshirojnë perspektivën që Gjermania, historikisht një nga dy fuqitë kryesore të BE-së, të mbyllet në vetvete ose të pengojë negociatat e rëndësishme.
Planifikimi për skenarë alternativë, gjatë të cilit zyrtarë dhe diplomatë kanë diskutuar mundësitë, vjen pas muajsh sinjalesh kontradiktore nga Berlini për politikat e BE-së, përfshirë emetimet e automjeteve dhe një propozim për ndalimin e përdorimit të rrjeteve sociale nga fëmijët. Edhe nëse Merz mbetet në detyrë, trazirat politike tashmë po e vështirësojnë punën e Berlinit mbi dosjet më të rëndësishme të BE-së.
Skenari më i keq për Brukselin do të ishte një Gjermani pa udhëheqje, ose një Gjermani me një qeveri të së djathtës ekstreme. Por kjo shihet si pothuajse e pamundur në afat të shkurtër, pasi asnjë nga forcat kryesore politike nuk kërkon zgjedhje të reja, ndërkohë që partia e ekstremit të djathtë, Alternativa për Gjermaninë (AfD), kryeson në sondazhe.
“Të gjithë partnerët e koalicionit e dinë se kanë shumë për të humbur nga zgjedhjet e parakohshme”, tha Hannah Neumann, eurodeputete e opozitës nga të Gjelbrit, e cila është anëtare e komisioneve të Parlamentit Evropian për sigurinë dhe politikën e jashtme. “Prandaj, pritshmëria ime është se ata do të qëndrojnë së bashku dhe do të përpiqen të kalojnë situatën si të munden.”
Edhe nëse Merz vetë do të detyrohej të jepte dorëheqjen për shkak të rënies së popullaritetit të tij, ai do të zëvendësohej menjëherë nga një pasardhës nga partia e tij e qendrës së djathtë, CDU, ose nga partneri i tij i koalicionit të qendrës së majtë, SPD. Kjo duhet t’i japë Brukselit sigurinë se “gjithmonë do të ketë dikush në krye”, tha njëri prej diplomatëve.
Në kërkim të një fitoreje
Ata që e njohin Merzin këmbëngulin se ai nuk do të shpërqendrohet kur bëhet fjalë për çështjet e BE-së.
“Politikanë të tjerë mund të thonë: ‘Në rregull, do të fokusohem më pak te politika evropiane.’ Për të është pikërisht e kundërta: kjo është një nxitje shtesë për të treguar lidership në Evropë”, tha një person në dijeni të mënyrës se si mendon kancelari.
Në afat të menjëhershëm, dobësia politike e Merzit në vend mund ta bëjë më të vështirë arritjen e një kompromisi për buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të BE-së, duke e shtyrë kancelarin të forcojë edhe më shumë qëndrimin e ashpër të Berlinit, në kërkim të një fitoreje, paralajmëruan dy diplomatë të tjerë.
Si zëri kryesor i vendeve që kërkojnë një buxhet më të vogël të BE-së, për të cilin liderët shpresojnë të bien dakord deri në fund të vitit, Merz ka kërkuar shkurtime prej “qindra miliarda eurosh”. Gjermania, Suedia, Finlanda, Danimarka, Austria dhe Holanda po kërkojnë ulje të përgjithshme, ndërsa vendet që marrin më shumë fonde nga BE-ja sesa kontribuojnë, si Polonia dhe Rumania, duan të mbrojnë pjesën e tyre.
Askush që mund ta zëvendësonte si kancelar “nuk do të ishte në gjendje të tregohej më fleksibël se Merzi”, tha njëri prej diplomatëve, por “rreziku është që ai duhet të tregojë lidershipin që ia atribuon vetes në Bruksel, me shpresën se kjo do ta ndihmojë pozitën e tij në Gjermani”.
Një diplomat nga një vend tjetër tha se “në planin e brendshëm ai është i dobët [që do të thotë se] nuk mund të bëjë kompromis” dhe ka nevojë të shihet se po arrin një fitore duke e shkurtuar buxhetin sa më shumë të jetë e mundur.
Por aleatët e Merzit thonë se beteja e tij në skenën ndërkombëtare ia vlen vetëm nëse partnerët e koalicionit e mbështesin në prapaskenë.
“Forca nuk vjen vetëm nga paraqitjet madhështore në Bruksel, por mbi të gjitha nga stabiliteti, besueshmëria dhe aftësia për të çuar përpara vendimet në vend. Pikërisht kjo mungon për momentin”, tha deputeti i CDU-së në Bundestag, Fabian Gramling. “Ndikimi i Gjermanisë në Evropë varet gjithashtu nga fakti se sa e bashkuar dhe sa e aftë për të vepruar duket qeveria federale brenda vendit.”
Përplasjet e brendshme dhe pavendosmëria
Marrëdhënia konfliktuale mes CDU-së dhe SPD-së tashmë ka dobësuar qëndrimin e Berlinit për çështje me rëndësi kritike kombëtare.
Gjatë gjithë vitit 2025, ndërsa Brukseli rinegocionte planin për heqjen graduale të makinave me motorë me djegie të brendshme, përballë lobimit të fuqishëm të sektorit të rëndësishëm automobilistik gjerman, zyrtarët dhe diplomatët gjermanë nuk qenë në gjendje të formulonin një qëndrim të qartë. Ministrat e qendrës së djathtë kërkonin heqjen e politikës së gjelbër, ndërsa homologët e tyre të qendrës së majtë kërkonin ruajtjen e saj.
Në fund, konservatorët gjermanë të Merzit në Bruksel — presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kreu i Partisë Popullore Evropiane, Manfred Weber — ndërhynë në momentin e fundit për ta rrëzuar propozimin.
Një tjetër fushë kyçe e politikave ku koalicioni pati vështirësi të arrinte një qëndrim të përbashkët ishte çështja nëse fëmijët duhet të ndalohen nga përdorimi i rrjeteve sociale, një propozim i rëndësishëm në nivel BE-je i paraqitur nga von der Leyen.
Edhe pse Merz e mbështeti personalisht idenë në fillim të vitit, ai dhe aleatët e tij politikë kaluan më shumë se gjashtë muaj duke u përpjekur të përcaktonin një kufi konkret moshe, për të cilin do të lobonin, ndërsa von der Leyen zhvillonte konsultime me partnerët, sipas zyrtarëve dhe diplomatëve të përfshirë në bisedime.
Edhe përpara krizës së fundit, problemet e brendshme të Merzit po përhapeshin në Bruksel deri në nivelet më të larta. Vitin e kaluar, ai i befasoi liderët e tjerë të BE-së duke kërkuar që një samit i planifikuar për të diskutuar gjeopolitikën dhe çështje të tjera politike të përqendrohej në vend të kësaj te shpëtimi i industrisë së rëndë evropiane nga konkurrenca e SHBA-së dhe Kinës.
Gjermania humbi rreth 124.100 vende pune në industri vitin e kaluar, sipas një analize të EY-së, ndërsa qeveria shqetësohet se deindustrializimi po ndihmon në rritjen e mbështetjes për rivalët e Merzit në të djathtën dhe të majtën ekstreme. Edhe kryeqytete të tjera evropiane ndajnë shqetësimet e tij, por Merz ka këmbëngulur që industria duhet të jetë në krye të agjendës në samitet e ardhshme.
Por edhe brenda CDU-së së tij, ai ka pasur vështirësi të arrijë konsensus për mënyrën se si duhet trajtuar kjo çështje. Ndërsa Komisioni po planifikon një ofensivë kundër praktikave të padrejta tregtare të Kinës, bashkëpartiakja e Merzit dhe ministrja e Jashtme, Katherina Reiche, shihet si më mbrojtëse e marrëdhënieve me Pekinin, si edhe e gjigantëve industrialë gjermanë, si Volkswagen dhe BASF, që bëjnë tregti me Kinën.
Në një fjalim të enjten, në përkujtim të 36-vjetorit të ribashkimit gjerman — rënies së Murit të Berlinit dhe shpërbërjes së Gjermanisë Lindore komuniste — ambasadori i vendit në BE, Thomas Ossowski, u tha diplomatëve dhe zyrtarëve të tjerë se: “Sa herë që festojmë unitetin gjerman, festojmë unitetin evropian. Dhe sot kemi nevojë për këtë unitet më shumë se kurrë.”