Madridi refuzoi të shpallë gjendje të jashtëzakonshme kombëtare dhe dërgoi ushtrinë për të siguruar qytetin, jo kufirin.
Spanja ka dislokuar ushtrinë në enklavën e saj në Afrikën e Veriut, Ceuta, pasi Ministria e Brendshme vlerësoi se rreth 49 mijë persona hynë ilegalisht nga Maroku brenda 24 orëve. Shoqatat e Gardës Civile e kanë cilësuar ngjarjen si një operacion të orkestruar dhe jo si një valë të zakonshme migratore.
Presidenti i Ceutës, Juan Jesús Vivas, pas takimit me kryeministrin Pedro Sánchez më 31 korrik, deklaroi se numri i personave që hynë mund të ketë arritur në 60 mijë. Kjo përbën afro tre të katërtat e popullsisë së enklavës, e cila numëron rreth 84 mijë banorë.
Një ditë më parë, Vivas kishte folur për rreth 20 mijë hyrje, duke iu referuar të dhënave të Gardës Civile, ndërsa televizioni shtetëror maroken raportonte 30 mijë. Për krahasim, sipas Ministrisë së Brendshme spanjolle, deri më 15 korrik të këtij viti vetëm rreth 3 mijë persona kishin hyrë ilegalisht në Ceutë.
Më 30 korrik, turma të mëdha kaluan përreth digës së Tarajalit dhe notuan përtej gardhit kufitar, duke hyrë në rrugët e qytetit. Shumica ishin burra të rinj marokenë, por mes tyre kishte edhe familje me gra dhe fëmijë. Forcat ndihmëse marokene u tërhoqën ndërsa turma avanconte.
Sipas autoriteteve spanjolle, të paktën 34 persona humbën jetën duke u mbytur. Vivas deklaroi se mbi 25 mijë prej atyre që kishin hyrë ishin kthyer tashmë në Marok, ndërsa theksoi se qyteti nuk kishte asnjë mundësi të përballonte një fluks të tillë.
Për forcat spanjolle të sigurisë, ajo që ndodhi nuk ishte një incident migrator. Shoqata më e madhe profesionale e Gardës Civile, Jucil, e quajti situatën një “pushtim të orkestruar” dhe kërkoi dorëheqjen e ministrit të Brendshëm, duke argumentuar se 550 efektivët e Gardës Civile në Ceutë ishin tejkaluar plotësisht nga situata.
Edhe sindikata e policisë Jupol akuzoi Rabatin se kishte shfrytëzuar situatën, duke përdorur presionin migrator ndaj Ceutës si “instrument shantazhi politik”.
Megjithatë, kryeministri Pedro Sánchez nuk ndau të njëjtin qëndrim. Gjatë vizitës në Ceutë së bashku me ministrin e Brendshëm Fernando Grande-Marlaska, ai fajësoi rrjetet e trafikimit të qenieve njerëzore për atë që e quajti një sulm ndaj Spanjës dhe përjashtoi përgjegjësinë e Marokut. Në largim, ai u prit me fishkëllima nga banorët.
Ministrja e Mbrojtjes, Margarita Robles, deklaroi se rrjetet që organizuan kalimet nuk do të mbeteshin pa u ndëshkuar dhe premtoi kthimin e emigrantëve. Edhe autoritetet marokene pohuan se bashkëpunimi me Madridin vazhdonte normalisht dhe fajësuan të njëjtat rrjete kriminale.
Nuk është hera e parë që Maroku hap kufirin. Në maj të vitit 2021, rreth 8 mijë persona hynë në Ceutë brenda dy ditësh, pasi Spanja kishte pranuar për trajtim spitalor liderin e Frontit Polisario.
Akuzat për shantazh nuk erdhën vetëm nga e djathta. Zëdhënësi i partisë Esquerra Republicana, Gabriel Rufián, deklaroi se Maroku po shantazhonte sërish Spanjën dhe kërkoi një marrëveshje shtetërore mes të gjitha forcave politike.
Reagimi i Madridit erdhi më ngadalë se ai i Rabatit. Presidenti i Ceutës shpalli gjendje emergjence humanitare dhe sociale dhe kërkoi që qeveria qendrore të merrte kontrollin e situatës. Të gjitha grupet politike në asamblenë lokale, përfshirë socialistët, kërkuan një deklaratë të sigurisë kombëtare dhe angazhimin e forcave të armatosura.
Megjithatë, Ministria e Brendshme refuzoi shpalljen e emergjencës kombëtare, duke argumentuar se rregullat e mbrojtjes civile nuk i konsiderojnë flukset migratore si rrezik që mbulohet nga sistemi kombëtar i emergjencave.
Vetëm në mbrëmjen e 30 korrikut u urdhërua ndërhyrja e ushtrisë, pasi kalimet kishin vazhduar gjatë gjithë ditës. Burime nga Ministria e Mbrojtjes dhe ajo e Brendshme thanë se ushtarët do të mbështesnin Gardën Civile në detyrat e sigurisë brenda qytetit dhe jo në mbylljen e kufirit.
Mjete të blinduara u vendosën pranë daljes së digës së Tarajalit për të penguar shpërndarjen e personave që hynin dhe për t’i drejtuar ata drejt zonës industriale të Tarajalit. Qendra e Përkohshme e Qëndrimit për Emigrantët, e ndërtuar për 512 persona, strehonte mbi 1.000, ndërsa rreth një mijë të tjerë prisnin jashtë.
Pedro Sánchez njoftoi se në digën e Tarajalit do të vendoseshin bova lundruese për të krijuar një pengesë fizike dhe për të lehtësuar kthimin e emigrantëve në kufi. Ministria e Brendshme deklaroi se kishte arritur marrëveshje me Rabatin për riatdhesimin sa më të shpejtë të të gjithë atyre që kishin hyrë ilegalisht.
Presidentja e Rajonit të Madridit, Isabel Díaz Ayuso, shkroi në platformën X se “Sánchez po lejon pushtimin e Spanjës përmes Ceutës” për të larguar vëmendjen nga problemet e tij ligjore. Zëdhënësja e partisë Vox, Pepa Millán, e përshkroi situatën si “një pushtim nga mijëra marokenë që po çajnë kufijtë tanë”.
Më 8 korrik, Gjykata Supreme e Spanjës vendosi se emigrantët e ndaluar në det pranë Ceutës dhe Melillës nuk mund të kthehen menjëherë pa procedura ligjore, pasi ujërat e hapura nuk konsiderohen zonë kufitare e mbyllur. Autoritetet e Ceutës dhe shoqatat e Gardës Civile e lidhën rritjen e kalimeve pikërisht me këtë vendim gjyqësor.
Sekretari i përgjithshëm i Partisë Popullore, Miguel Tellado, fajësoi qeverinë për programin e legalizimit të emigrantëve pa dokumente, i cili ka marrë afro 1,3 milionë aplikime. Burime qeveritare i thanë agjencisë Europa Press se personat që hynë në Ceutë nuk mund të përfitojnë nga ky program, pasi ai kërkon që aplikantët të kenë banuar në Spanjë përpara 1 janarit 2026.
Kriza shpejt mori përmasa evropiane. Italia kërcënoi se do të pezullonte marrëveshjen Schengen me Spanjën, ndërsa Madridi thirri ambasadorin italian për protestë, por jo ambasadorin maroken.
Franca shkoi më tej. Ministri i Brendshëm francez, Laurent Nuñez, njoftoi se kishte urdhëruar forcimin e kontrolleve në kufirin me Spanjën dhe kishte aktivizuar njësinë e ndërhyrjes së shpejtë kufitare.
Liderja e partisë gjermane AfD, Alice Weidel, kërkoi mbrojtjen e kufijve, kthimin rigoroz të emigrantëve dhe, nëse është e nevojshme, pezullimin e marrëveshjes Schengen.
Komisioneri evropian për Çështjet e Brendshme, Magnus Brunner, ofroi mbështetje financiare, teknike dhe operacionale, përfshirë dislokimin e Frontex, ndërsa deklaroi se Komisioni Evropian po ushtronte presion ndaj Rabatit për të ndalur nisjet drejt Spanjës.
Pakti i Bashkimit Evropian për Migracionin dhe Azilin, që ka hyrë në fuqi që prej qershorit, përmban një Rregullore për Krizat, e cila u lejon shteteve anëtare të pezullojnë përkohësisht standardet e zakonshme kur një shtet armiqësor konsiderohet se po përdor migracionin si armë presioni. Deri tani, Madridi nuk e ka aktivizuar këtë mekanizëm.