Zyrtarë evropianë po shprehin shqetësim pas sinjaleve nga Uashingtoni se administrata e Presidentit Donald Trump kërkon arritjen e një marrëveshjeje paqeje mes Ukrainës dhe Rusisë përpara se SHBA të angazhohet për garanci të sigurisë ndaj Kievit.
Sipas dy diplomatëve evropianë, Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, u ka thënë aleatëve se Trump synon negociimin e garancive afatgjata që do të siguronin Ukrainën, por vetëm pasi një marrëveshje të jetë finalizuar. Këto mesazhe janë theksuar gjatë bisedimeve të javës së fundit me zyrtarë evropianë.
Ukraina e ka bërë prej kohësh të qartë se garancitë perëndimore të sigurisë janë thelbësore për çdo marrëveshje të mundshme me Rusinë. Megjithatë, administrata Trump ka dërguar sinjale të përziera: Rubio ka deklaruar se garancitë mbeten prioritet, por në të njëjtën kohë ka insistuar që paketa e plotë e marrëveshjes duhet të përfundojë shpejt.
Gjatë bisedimeve të fundjavës në Gjenevë, Rubio ka përmendur edhe çështje të tjera që duhet të adresohen pas marrëveshjes, përfshirë integritetin territorial të Ukrainës dhe përdorimin e aseteve ruse të ngrira. Megjithatë, ai nuk ka dhënë detaje konkrete për garancitë e sigurisë gjatë një telefonate të mëvonshme me zyrtarë britanikë dhe francezë.
Departamenti i Shtetit ka mohuar interpretimin se Rubio po kushtëzon garancitë me një marrëveshje. Zëdhënësi Tommy Pigott tha se administrata është e qartë se garancitë e sigurisë do të jenë pjesë e çdo marrëveshjeje paqeje. Edhe Shtëpia e Bardhë theksoi se çdo plan final duhet të përfshijë garanci të plota dhe aftësi frenuese ndaj Rusisë.
Javën e kaluar qarkulloi një draft propozimi amerikan që sugjeronte kufizimin e ushtrisë ukrainase në 600,000 trupa, ndërsa nuk parashikonte kufizime për forcat ruse — një pikë që shkaktoi reagime të menjëhershme. Rubio e ka mbrojtur draftin duke e cilësuar “pikënisje” e jo propozim final.
Ndërkohë, disa ligjvënës republikanë në Kongres po kërkojnë garanci të forta për Ukrainën. “Nëse Ukraina duhet të heqë dorë nga ndonjë territor, atëherë duhet të ketë garanci të stilit të Nenit 5 të NATO-s,” tha kongresisti Don Bacon, duke theksuar nevojën për mbrojtje kolektive ndaj çdo agresioni të ardhshëm rus.
Që nga fillimi i pushtimit rus në shkurt 2022, SHBA ka ofruar gati 67 miliardë dollarë ndihmë ushtarake për Ukrainën, ndërsa BE po përpiqet të përdorë asetet ruse të ngrira për mbështetje shtesë. Franca dhe Britania po udhëheqin përpjekjet e koalicionit prej 33 shtetesh që po shqyrtojnë vendosjen e trupave evropiane në Ukrainë.
Megjithatë, disa vende evropiane frikësohen se vendimi i SHBA-së për të marrë një pozicion më neutral mund të favorizojë Rusinë. “Asnjë fjalë për të drejtat e njeriut, ligjin humanitar apo parimet ndërkombëtare,” tha një diplomat evropian, duke paralajmëruar se propozimet aktuale po krijojnë një “arkitekturë sigurie evropiane me boshllëqe të rrezikshme”.